Badanie histopatologiczne
wróć do strony głównej
Badanie histopatologiczne to mikroskopowa ocena fragmentu tkanki pobranej od pacjenta w celu określenia jej budowy komórkowej oraz ewentualnych zmian chorobowych. Stanowi złoty standard w diagnostyce wielu schorzeń, zwłaszcza nowotworów, ponieważ pozwala na bezpośrednią ocenę architektury tkanek, atypii komórkowej oraz obecności nacieku zapalnego lub procesów rozrostowych. Materiał do badania uzyskuje się najczęściej podczas biopsji, zabiegu chirurgicznego lub wycięcia zmiany skórnej. Wynik histopatologiczny jest podstawą do postawienia ostatecznego rozpoznania oraz zaplanowania dalszego leczenia – zachowawczego, chirurgicznego lub onkologicznego.
Badanie histopatologiczne – co to
Badanie histopatologiczne polega na analizie tkanki utrwalonej (najczęściej w 10% formalinie), odwodnionej, zatopionej w parafinie, a następnie pociętej na bardzo cienkie skrawki (3–5 µm), które barwi się i ocenia pod mikroskopem świetlnym.
Etapy procedury obejmują:
- pobranie materiału (biopsja cienkoigłowa, gruboigłowa, wycinek chirurgiczny, usunięcie zmiany),
- utrwalenie i obróbkę laboratoryjną,
- wykonanie preparatów mikroskopowych,
- ocenę przez lekarza patomorfologa.
W razie potrzeby wykonuje się dodatkowe badania:
- immunohistochemię (IHC) – wykrywanie specyficznych białek nowotworowych,
- badania molekularne (np. mutacje BRAF, KRAS),
- ocenę marginesów chirurgicznych.
W dermatologii i medycynie estetycznej badanie histopatologiczne ma kluczowe znaczenie przy:
- podejrzeniu czerniaka,
- atypowych znamionach barwnikowych,
- guzach skóry (rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy),
- zmianach szybko rosnących, krwawiących lub o nieregularnych granicach.
Należy podkreślić, że dermatoskopia jest badaniem przesiewowym, natomiast rozpoznanie definitywne stawia wyłącznie histopatologia.
Badanie histopatologiczne – co wykrywa
Zakres diagnostyczny badania histopatologicznego jest bardzo szeroki. Umożliwia ono wykrycie:
1. Zmian nowotworowych
- nowotworów łagodnych (np. włókniaki, tłuszczaki),
- nowotworów złośliwych (np. czerniak, rak skóry, rak piersi),
- zmian przedrakowych (dysplazja, rogowacenie słoneczne).
2. Stanów zapalnych
- zapaleń przewlekłych i ostrych,
- chorób autoimmunologicznych (np. liszaj płaski),
- chorób ziarniniakowych.
3. Chorób dermatologicznych
- łuszczycy,
- tocznia rumieniowatego,
- pęcherzycy i pemfigoidu (z użyciem immunofluorescencji).
4. Oceny marginesów chirurgicznych
Po usunięciu zmiany nowotworowej histopatologia określa, czy wycięcie było radykalne (tzn. czy marginesy są wolne od komórek nowotworowych). Ma to kluczowe znaczenie w planowaniu dalszego leczenia.
W onkologii badanie to pozwala również na:
- ocenę stopnia złośliwości (grading),
- określenie głębokości nacieku (np. skala Breslowa w czerniaku),
- kwalifikację do leczenia systemowego.
Badanie histopatologiczne – wyniki
Wynik badania histopatologicznego ma formę opisu medycznego sporządzonego przez patomorfologa. Zawiera:
- dane identyfikacyjne pacjenta,
- opis makroskopowy materiału,
- opis mikroskopowy,
- rozpoznanie końcowe,
- ewentualne zalecenia dotyczące dalszej diagnostyki.
W przypadku zmian nowotworowych raport może obejmować:
- typ histologiczny nowotworu,
- stopień zróżnicowania (G1–G3),
- obecność naciekania naczyń,
- szerokość marginesów chirurgicznych,
- klasyfikację TNM (jeśli dotyczy).
Czas oczekiwania na wynik:
- standardowo: 7–14 dni,
- w trybie pilnym (śródoperacyjnie): nawet w ciągu 30–60 minut (tzw. badanie doraźne).
Interpretacja wyniku powinna zawsze odbywać się w korelacji z obrazem klinicznym oraz badaniami dodatkowymi (USG, rezonans magnetyczny, markery nowotworowe).
Badanie histopatologiczne – kiedy robić
Wskazania do wykonania badania histopatologicznego obejmują sytuacje, w których istnieje podejrzenie istotnej patologii strukturalnej tkanki.
W dermatologii i chirurgii skóry:
- zmiana barwnikowa o nieregularnych granicach,
- asymetria znamienia,
- szybki wzrost zmiany,
- owrzodzenie lub krwawienie,
- zmiana utrzymująca się mimo leczenia.
W ginekologii:
- nieprawidłowe wyniki cytologii,
- polipy endometrium,
- podejrzenie raka szyjki macicy.
W chirurgii ogólnej:
- guzki piersi,
- zmiany w przewodzie pokarmowym,
- podejrzenie przerzutów.
Nie należy zwlekać z wykonaniem badania w przypadku jakichkolwiek cech sugerujących nowotwór. W praktyce klinicznej obowiązuje zasada: każda wycięta zmiana skórna powinna być przekazana do badania histopatologicznego, nawet jeśli klinicznie wydaje się łagodna.
W przypadku chirurgicznego usuwania zmian skórnych wskazane jest:
- przekazanie materiału do badania histopatologicznego,
- kontrola rany po 7–14 dniach,
- omówienie wyniku z lekarzem,
- w razie potrzeby – poszerzenie marginesu chirurgicznego.
W ramach procedur wykonywanych w Ambasadzie Urody Clinic & Spa obejmuje to m.in.:
- chirurgiczne usuwanie znamion,
- usuwanie zmian skórnych,
- diagnostykę dermatoskopową,
- kwalifikację do dalszego leczenia dermatologicznego lub onkologicznego.
Każda zmiana budząca wątpliwości kliniczne wymaga diagnostyki potwierdzającej. W medycynie nie istnieje skuteczna alternatywa dla badania histopatologicznego w zakresie ostatecznego rozpoznania strukturalnego tkanki.
