Bielactwo

Bielactwo (łac. vitiligo) jest przewlekłą, nabytą chorobą skóry o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzującą się powstawaniem odbarwionych plam wynikających z utraty lub znacznego zmniejszenia liczby melanocytów – komórek odpowiedzialnych za produkcję melaniny. Melanina jest pigmentem decydującym o kolorze skóry, włosów oraz tęczówki oka i pełni istotną funkcję ochronną przed promieniowaniem ultrafioletowym. Choroba może wystąpić w każdym wieku, choć najczęściej ujawnia się przed 30. rokiem życia. Szacuje się, że bielactwo dotyczy około 0,5–2% populacji światowej. Przebieg choroby jest bardzo zróżnicowany – od niewielkich, stabilnych zmian po postępującą utratę pigmentu obejmującą duże obszary ciała.

Bielactwo – co to

Bielactwo jest chorobą związaną z destrukcją melanocytów, prowadzącą do powstawania charakterystycznych odbarwionych plam na skórze. Mechanizm tego procesu nie został w pełni poznany, jednak obecnie uznaje się, że jest to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy organizmu błędnie rozpoznaje melanocyty jako komórki obce i doprowadza do ich zniszczenia.

W patogenezie bielactwa istotną rolę odgrywają również inne czynniki:

predyspozycja genetyczna – u około 20–30% chorych stwierdza się występowanie choroby w rodzinie
stres oksydacyjny – nadmiar wolnych rodników uszkadzających melanocyty
czynniki środowiskowe – urazy skóry, intensywna ekspozycja na promieniowanie UV, kontakt z niektórymi chemikaliami
zaburzenia neurogenne – związane z wpływem mediatorów nerwowych na melanocyty

Bielactwo często współistnieje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak:

choroba Hashimoto
choroba Gravesa-Basedowa
cukrzyca typu 1
łysienie plackowate
niedokrwistość złośliwa

Z dermatologicznego punktu widzenia wyróżnia się kilka postaci choroby:

Typ bielactwa	Charakterystyka
Bielactwo niesegmentalne	najczęstsza postać, symetryczne plamy na różnych częściach ciała
Bielactwo segmentalne	jednostronne zmiany wzdłuż dermatomów
Bielactwo uogólnione	rozległa utrata pigmentu
Bielactwo ogniskowe	pojedyncze lub nieliczne plamy

Bielactwo – początki

Początek choroby jest zazwyczaj powolny i trudny do jednoznacznego zauważenia. Pierwsze zmiany mają najczęściej postać niewielkich, jasnych plam o średnicy kilku milimetrów. Początkowo mogą być one mylone z odbarwieniami pozapalnymi lub hipopigmentacją związaną z innymi chorobami skóry.

Najczęstsze lokalizacje pierwszych zmian to:

grzbiety dłoni
okolice oczu i ust
łokcie i kolana
okolice narządów płciowych
stopy

W wielu przypadkach pojawienie się zmian poprzedza tzw. objaw Koebnera, czyli powstawanie ognisk choroby w miejscu wcześniejszego urazu skóry. Do czynników inicjujących proces depigmentacji mogą należeć:

oparzenia słoneczne
urazy mechaniczne (otarcia, skaleczenia)
przewlekły stres
zaburzenia hormonalne
infekcje

Proces utraty pigmentu przebiega etapowo. Początkowo pojawia się rozjaśnienie skóry, następnie dochodzi do całkowitej utraty melaniny. W obrębie zmian często obserwuje się również siwienie włosów (leukotrichia), co świadczy o zajęciu melanocytów mieszków włosowych.

Przebieg choroby może być:

stabilny – zmiany utrzymują się przez lata bez powiększania
powoli postępujący
szybko progresywny

Bielactwo – objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem bielactwa są ostro odgraniczone, mlecznobiałe plamy na skórze, które powstają wskutek całkowitego zaniku pigmentu. Zmiany te mają zwykle kształt okrągły lub nieregularny i mogą stopniowo powiększać się oraz zlewać ze sobą.

Typowe cechy kliniczne zmian:

wyraźne granice między skórą zdrową a odbarwioną
brak łuszczenia i stanu zapalnego
symetryczne rozmieszczenie (w bielactwie niesegmentalnym)
tendencja do powiększania się plam

Najczęściej zajmowane obszary ciała:

twarz (szczególnie okolice oczu i ust)
dłonie i palce
łokcie i kolana
okolice pach i pachwin
narządy płciowe
skóra głowy

Dodatkowe objawy mogą obejmować:

siwienie włosów w obrębie zmian
depigmentację włosów, brwi lub rzęs
odbarwienia błon śluzowych
zmiany w obrębie siatkówki oka (rzadko)

W przeciwieństwie do wielu innych chorób dermatologicznych bielactwo zwykle nie powoduje dolegliwości bólowych ani świądu. Problem ma przede wszystkim charakter estetyczny oraz psychologiczny.

Bielactwo – czy jest groźne

Bielactwo jest chorobą łagodną z punktu widzenia ogólnoustrojowego, ponieważ nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla życia. Nie jest również chorobą zakaźną ani nowotworową.

Nie oznacza to jednak, że jest całkowicie obojętne dla zdrowia. U pacjentów mogą występować pewne konsekwencje medyczne i psychologiczne.

Najważniejsze aspekty kliniczne:

1. Zwiększona wrażliwość na promieniowanie UV

Brak melaniny powoduje, że skóra w obrębie zmian jest bardziej podatna na:

oparzenia słoneczne
uszkodzenia DNA komórek skóry

2. Współistnienie chorób autoimmunologicznych

U pacjentów z bielactwem częściej rozpoznaje się choroby takie jak:

choroby tarczycy
cukrzyca typu 1
reumatoidalne zapalenie stawów

Dlatego w wielu przypadkach zaleca się okresową diagnostykę laboratoryjną.

3. Obciążenie psychologiczne

Widoczne zmiany skórne mogą prowadzić do:

obniżonej samooceny
zaburzeń lękowych
depresji

Dotyczy to szczególnie osób młodych oraz pacjentów z rozległą postacią choroby.

Bielactwo – leczenie

Leczenie bielactwa jest procesem długotrwałym i często wieloetapowym, ponieważ nie istnieje obecnie terapia gwarantująca całkowite i trwałe wyleczenie choroby. Celem leczenia jest przede wszystkim:

zahamowanie progresji choroby
pobudzenie repigmentacji skóry
poprawa wyglądu i komfortu psychicznego pacjenta

Stosowane metody terapeutyczne obejmują zarówno leczenie farmakologiczne, jak i procedury dermatologiczne.

Leczenie farmakologiczne

Najczęściej stosuje się:

kortykosteroidy miejscowe – zmniejszają reakcję autoimmunologiczną
inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) – szczególnie w zmianach na twarzy
terapie przeciwutleniające – ograniczające stres oksydacyjny

Fototerapia

Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia jest fototerapia UVB 311 nm, która stymuluje proliferację melanocytów oraz produkcję melaniny.

W dermatologii stosuje się również:

terapię PUVA (psoralen + UVA)
laser ekscymerowy 308 nm

Zabiegi dermatologiczne i medycyny estetycznej

W przypadku stabilnej postaci choroby wykorzystuje się procedury wspomagające regenerację skóry i repigmentację, m.in.:

laseroterapię dermatologiczną
mikronakłuwanie skóry (mezoterapia mikroigłowa)
terapie regeneracyjne stymulujące melanocyty

W praktyce klinicznej stosuje się również techniki chirurgiczne, takie jak:

przeszczep melanocytów
przeszczep fragmentów skóry

Skuteczność terapii zależy od wielu czynników, w tym:

czasu trwania choroby
lokalizacji zmian
wieku pacjenta
aktywności procesu autoimmunologicznego

Najlepsze efekty obserwuje się zwykle w obrębie twarzy, natomiast trudniejsze do leczenia są zmiany na dłoniach i stopach.

Umów wizytę już dziś!

Zarezerwuj termin i wybierz usługę, która pomoże Ci poczuć się jeszcze lepiej. Pozwól sobie na odrobinę luksusu w codziennym zabieganiu.

Umów wizytę