Blizny przerostowe
wróć do strony głównej
Blizny przerostowe to patologiczna forma gojenia się skóry, w której dochodzi do nadmiernej produkcji tkanki łącznej w obrębie miejsca urazu. Powstają w wyniku zaburzonej regulacji procesów naprawczych, prowadząc do pogrubienia, uwypuklenia i stwardnienia blizny, przy jednoczesnym zachowaniu jej granic w obrębie pierwotnej rany. W odróżnieniu od blizn keloidowych nie wykazują tendencji do naciekania zdrowych tkanek. Problem ten ma znaczenie nie tylko estetyczne, ale również funkcjonalne – blizny przerostowe mogą powodować ból, świąd oraz ograniczenie ruchomości skóry i tkanek głębokich. Ich leczenie wymaga podejścia wielokierunkowego, opartego na aktualnej wiedzy medycznej i indywidualnej ocenie pacjenta.
Blizny przerostowe – co to
Blizna przerostowa (łac. cicatrix hypertrophica) jest wynikiem nadmiernej aktywności fibroblastów w fazie proliferacji gojenia rany. Prowadzi to do zwiększonej syntezy kolagenu typu III, który z czasem nie ulega prawidłowej przebudowie do kolagenu typu I. W efekcie blizna staje się:
- pogrubiała,
- twarda,
- wypukła ponad poziom skóry,
- często zaczerwieniona lub sinawa.
Charakterystyczną cechą jest ograniczenie blizny do granic pierwotnego uszkodzenia skóry, co stanowi kluczowe kryterium różnicujące ją z blizną keloidową. Blizny przerostowe najczęściej pojawiają się po zabiegach chirurgicznych, oparzeniach oraz głębokich urazach skóry.
Blizny przerostowe – przyczyny
Rozwój blizn przerostowych jest procesem wieloczynnikowym. Do najważniejszych przyczyn należą:
- nadmierne napięcie skóry w miejscu gojenia rany,
- infekcja rany lub przedłużony stan zapalny,
- zaburzenia faz gojenia (szczególnie fazy proliferacyjnej),
- predyspozycje genetyczne,
- lokalizacja rany (klatka piersiowa, barki, plecy, okolica mostka),
- wiek – częściej u osób młodych,
- brak odpowiedniej profilaktyki blizn po zabiegach chirurgicznych.
Warto podkreślić, że nawet prawidłowo zaopatrzona rana może prowadzić do powstania blizny przerostowej, jeśli mechanizmy naprawcze skóry są nadreaktywne.
Blizny przerostowe – objawy
Objawy blizn przerostowych obejmują zarówno zmiany morfologiczne, jak i dolegliwości subiektywne:
- wyraźne uwypuklenie blizny,
- twardość i zbita struktura,
- zaczerwienienie lub ciemniejsze zabarwienie skóry,
- świąd, pieczenie lub ból,
- nadwrażliwość na dotyk,
- ograniczenie elastyczności skóry,
- w niektórych przypadkach ograniczenie ruchu, jeśli blizna przebiega nad stawem.
Objawy mogą utrzymywać się miesiącami, a nawet latami, bez tendencji do samoistnej regresji.
Blizny przerostowe – leczenie
Leczenie blizn przerostowych powinno być wdrożone możliwie wcześnie, najlepiej w fazie aktywnego dojrzewania blizny. Standard postępowania obejmuje:
- terapię zachowawczą,
- leczenie zabiegowe,
- fizjoterapię blizny.
Najlepsze efekty uzyskuje się przy terapii skojarzonej, dostosowanej do wieku blizny, jej lokalizacji i objawów klinicznych. Samo leczenie miejscowe często okazuje się niewystarczające w przypadku zmian dojrzałych i twardych.
Blizny przerostowe – jak usunąć
Całkowite „usunięcie” blizny przerostowej w sensie medycznym jest rzadko możliwe, natomiast realnym celem terapii jest:
- spłaszczenie blizny,
- zmiękczenie jej struktury,
- zmniejszenie zaczerwienienia,
- redukcja dolegliwości bólowych i świądu,
- poprawa elastyczności skóry.
W praktyce klinicznej stosuje się:
- terapie iniekcyjne (np. steroidy, enzymy),
- laseroterapię frakcyjną i naczyniową,
- radiofrekwencję mikroigłową,
- terapie mechaniczne i manualne,
- terapie regeneracyjne stymulujące przebudowę kolagenu.
Kluczowe znaczenie ma cierpliwość i systematyczność – leczenie blizn przerostowych to proces etapowy.
Zabiegi leczenia blizn przerostowych
W nowoczesnym leczeniu blizn przerostowych stosuje się procedury o udokumentowanej skuteczności klinicznej:
Najczęściej wykorzystywane metody:
- laser frakcyjny – indukuje kontrolowane mikrouszkodzenia, stymulując przebudowę kolagenu,
- laser naczyniowy – redukuje rumień i aktywność zapalną blizny,
- radiofrekwencja mikroigłowa – działa na głębokie warstwy skóry, poprawiając elastyczność i strukturę blizny,
- terapie iniekcyjne – zmniejszają aktywność fibroblastów i nadprodukcję kolagenu,
- fizjoterapia blizny – mobilizacja tkanek, poprawa ukrwienia i ruchomości,
- terapie regeneracyjne – wspierają procesy naprawcze skóry.
Dobór metody zależy od:
- wieku blizny,
- jej grubości i lokalizacji,
- objawów klinicznych,
- wcześniejszych terapii.
Profesjonalne leczenie blizn przerostowych wymaga diagnostyki, doświadczenia klinicznego i indywidualnego planu terapeutycznego, a nie jednorazowego zabiegu. To proces, w którym konsekwencja i właściwa strategia decydują o efekcie końcowym.
