Keloidy
wróć do strony głównej
Keloidy, określane również jako bliznowce, są patologiczną postacią blizn powstających w wyniku nadmiernej i niekontrolowanej proliferacji tkanki łącznej włóknistej w obrębie skóry właściwej. W przeciwieństwie do blizn przerostowych, keloidy przekraczają granice pierwotnego uszkodzenia skóry, mają tendencję do stopniowego powiększania się i nie wykazują samoistnej regresji. Ich rozwój jest związany z zaburzeniami procesów gojenia ran, w szczególności z nadmierną aktywnością fibroblastów oraz nieprawidłową syntezą kolagenu typu I i III. Keloidy mogą powodować nie tylko defekt estetyczny, lecz także objawy subiektywne, takie jak świąd, ból, pieczenie czy uczucie napięcia skóry. Stanowią istotny problem kliniczny w dermatologii, chirurgii i medycynie estetycznej ze względu na skłonność do nawrotów oraz ograniczoną skuteczność leczenia monoterapią.
Keloidy – co to
Keloid jest łagodnym, ale przewlekłym zaburzeniem gojenia skóry, polegającym na nadmiernym odkładaniu macierzy pozakomórkowej, głównie włókien kolagenowych, w obrębie skóry właściwej. Histopatologicznie obserwuje się:
- gęste, nieregularnie ułożone pęczki kolagenu,
- zwiększoną liczbę aktywnych fibroblastów,
- zaburzoną równowagę pomiędzy syntezą a degradacją kolagenu.
Cechy kliniczne keloidów:
- twarda, wyniosła zmiana o gładkiej lub lśniącej powierzchni,
- barwa od różowej do brunatnoczerwonej,
- wyraźne przekraczanie granic pierwotnej rany,
- tendencja do stopniowego powiększania się w czasie,
- częste dolegliwości bólowe lub świądowe.
Najczęstsze lokalizacje:
- klatka piersiowa,
- barki i ramiona,
- okolica mostka,
- małżowiny uszne,
- kark i plecy górne.
Keloidy – przyczyny powstawania
Etiologia keloidów jest wieloczynnikowa i nadal stanowi przedmiot badań. Kluczową rolę odgrywają zaburzenia regulacji procesów zapalnych i naprawczych skóry.
Najważniejsze czynniki ryzyka obejmują:
- predyspozycje genetyczne – częstsze występowanie u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym,
- zaburzoną odpowiedź zapalną – przedłużony stan zapalny w obrębie rany,
- nadmierną aktywność fibroblastów i zwiększoną produkcję kolagenu,
- zaburzenia równowagi cytokin i czynników wzrostu (m.in. TGF-β),
- czynniki hormonalne, szczególnie w okresie dojrzewania i ciąży.
Czynniki wyzwalające:
- urazy mechaniczne,
- zabiegi chirurgiczne,
- przekłucia skóry (np. kolczyki),
- oparzenia,
- trądzik zapalny,
- stany zapalne mieszków włosowych.
Warto podkreślić, że keloidy mogą powstawać nawet po minimalnym uszkodzeniu skóry, a u części pacjentów – bez jednoznacznie uchwytnego czynnika inicjującego.
Keloidy – jak leczyć
Leczenie keloidów jest procesem długotrwałym i wymaga podejścia wielokierunkowego. Celem terapii jest:
- zahamowanie dalszego wzrostu blizny,
- zmniejszenie jej objętości,
- poprawa elastyczności i wyglądu skóry,
- redukcja objawów subiektywnych (ból, świąd).
Do metod stosowanych w leczeniu keloidów należą:
- terapie farmakologiczne miejscowe i iniekcyjne, ukierunkowane na ograniczenie proliferacji fibroblastów,
- terapie fizykalne, wpływające na przebudowę kolagenu,
- zabiegi laserowe, prowadzące do remodelingu skóry,
- terapie łączone, uznawane za najskuteczniejsze klinicznie.
Istotne zasady leczenia:
- unikanie leczenia chirurgicznego jako monoterapii (wysokie ryzyko nawrotu),
- stopniowe i kontrolowane działanie terapeutyczne,
- długoterminowa obserwacja pacjenta,
indywidualne dopasowanie protokołu leczenia do lokalizacji, wielkości i aktywności keloidu
Bliznowce – jak zapobiegać powstawaniu
Profilaktyka odgrywa kluczową rolę, szczególnie u pacjentów ze stwierdzoną skłonnością do tworzenia keloidów.
Zalecenia profilaktyczne obejmują:
- minimalizowanie urazów skóry, w tym zbędnych zabiegów chirurgicznych,
- unikanie przekłuć i tatuaży u osób z dodatnim wywiadem,
- prawidłowe prowadzenie procesu gojenia rany,
- redukcję napięcia skóry w obrębie rany,
- ochronę blizny przed promieniowaniem UV,
- wczesne wdrażanie terapii wspomagających przebudowę blizny.
Wczesna interwencja w fazie blizny niedojrzałej istotnie zmniejsza ryzyko rozwoju pełnoobjawowego keloidu.
Zabiegi na keloidy
W leczeniu keloidów wykorzystuje się nowoczesne procedury medycyny estetycznej i dermatologii zabiegowej, które mają na celu kontrolowaną przebudowę tkanki bliznowatej oraz modulację aktywności fibroblastów.
Do stosowanych metod należą m.in.:
- laseroterapia frakcyjna – indukująca procesy remodelingu skóry i reorganizacji kolagenu,
- radiofrekwencja mikroigłowa – działająca głęboko w skórze właściwej, poprawiająca elastyczność i strukturę blizny,
- terapie iniekcyjne – stosowane miejscowo w obrębie zmiany w celu zahamowania jej aktywności,
- zabiegi biostymulujące – wspierające prawidłową regenerację skóry i kontrolę procesów naprawczych.
Postępowanie zabiegowe zawsze poprzedza szczegółowa ocena kliniczna, a terapia prowadzona jest etapowo, z uwzględnieniem wysokiego ryzyka nawrotu charakterystycznego dla keloidów.
