Krosty na żuchwie
wróć do strony głównej
Krosty na żuchwie to zmiany skórne o charakterze zapalnym lub niezapalnym, zlokalizowane w dolnej części twarzy – w obrębie linii żuchwy, kąta żuchwy oraz przejścia w okolicę podżuchwową. Najczęściej mają postać grudek, krost, torbieli zapalnych lub zaskórników i stanowią jedną z typowych lokalizacji trądziku dorosłych, szczególnie u kobiet. W tej okolicy zmiany często mają podłoże hormonalne, są bolesne, głęboko osadzone i wykazują tendencję do nawrotów. Lokalizacja na żuchwie ma znaczenie diagnostyczne – może wskazywać na zaburzenia osi hormonalnej, przewlekły stan zapalny skóry lub niewłaściwą pielęgnację o działaniu komedogennym.
Krosty na żuchwie – przyczyny
Etiopatogeneza zmian w tej lokalizacji jest wieloczynnikowa i obejmuje zarówno mechanizmy ogólnoustrojowe, jak i miejscowe.
1. Czynniki hormonalne (najczęstsza przyczyna)
Okolica żuchwy i dolnej części twarzy jest szczególnie wrażliwa na działanie androgenów (np. testosteronu, dihydrotestosteronu). Hormony te:
- zwiększają produkcję łoju przez gruczoły łojowe,
- nasilają rogowacenie ujść mieszków włosowych,
- sprzyjają rozwojowi bakterii Cutibacterium acnes,
- indukują stan zapalny.
Krosty na żuchwie często:
- nasilają się w drugiej fazie cyklu miesiączkowego,
- towarzyszą zespołowi policystycznych jajników (PCOS),
- pojawiają się w przebiegu hiperandrogenizmu,
- występują w okresie okołomenopauzalnym.
2. Trądzik dorosłych (acne tarda)
U kobiet po 25. roku życia dominują zmiany zapalne w dolnej części twarzy:
- grudki zapalne,
- bolesne guzki podskórne,
- torbiele zapalne,
- zmiany o przewlekłym przebiegu z tendencją do przebarwień pozapalnych.
W odróżnieniu od trądziku młodzieńczego, zmiany te rzadziej obejmują czoło, a częściej żuchwę i szyję.
3. Czynniki miejscowe i środowiskowe
- Kosmetyki komedogenne (oleje mineralne, silikony okluzyjne).
- Długotrwałe noszenie masek ochronnych („maskne”).
- Tarcie (np. telefon komórkowy, szalik).
- Nieprawidłowe oczyszczanie skóry.
- Przewlekły stres (wpływ kortyzolu na gruczoły łojowe).
4. Zaburzenia metaboliczne i dietetyczne
W literaturze wskazuje się na możliwy związek między:
- dietą o wysokim indeksie glikemicznym,
- nadmiarem nabiału,
- insulinoopornością,
a nasileniem zmian zapalnych w dolnej części twarzy.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić:
- trądzik różowaty,
- zapalenie mieszków włosowych,
- dermatozy okołoustne,
- torbiele naskórkowe.
W przypadku zmian bolesnych, nawracających i opornych na leczenie miejscowe wskazana jest konsultacja dermatologiczna oraz – w razie potrzeby – diagnostyka hormonalna (testosteron, DHEA-S, SHBG, LH/FSH, prolaktyna).
Krosty na żuchwie – leczenie
Postępowanie terapeutyczne zależy od nasilenia zmian, ich charakteru oraz podłoża ogólnoustrojowego.
1. Leczenie miejscowe
Stosowane w łagodnych i umiarkowanych postaciach:
- Retinoidy miejscowe (adapalen, tretinoina) – normalizują rogowacenie i zmniejszają powstawanie mikrozaskórników.
- Nadtlenek benzoilu – działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.
- Kwas azelainowy – redukuje stan zapalny i przebarwienia pozapalne.
- Antybiotyki miejscowe (klindamycyna) – krótkoterminowo, w terapii skojarzonej.
2. Leczenie ogólne
W przypadku zmian głębokich, torbielowatych lub nawracających:
- Antybiotyki doustne (np. doksycyklina) – działanie przeciwzapalne.
- Leczenie hormonalne (antykoncepcja antyandrogenowa, spironolakton).
- Izotretynoina doustna – w ciężkich i opornych przypadkach.
Decyzja o leczeniu ogólnym powinna być podejmowana przez lekarza dermatologa po dokładnej kwalifikacji pacjenta.
3. Procedury dermatologiczne i medycyny estetycznej
Wspomagają leczenie farmakologiczne oraz ograniczają ryzyko blizn i przebarwień:
- Peelingi medyczne (kwas salicylowy, azelainowy, pirogronowy).
- Terapie światłem LED – działanie przeciwzapalne.
- Laseroterapia frakcyjna – w przypadku blizn potrądzikowych.
- Radiofrekwencja mikroigłowa – redukcja zmian zapalnych i poprawa struktury skóry.
- Oczyszczanie typu high-tech – kontrolowane, bez traumatyzowania skóry.
W przypadku skóry z tendencją do przewlekłych stanów zapalnych warto rozważyć terapie biostymulujące, które wspierają regenerację i modulują odpowiedź zapalną skóry.
- delikatne oczyszczanie 2× dziennie,
- unikanie wyciskania zmian (ryzyko blizn i przebarwień),
- stosowanie filtrów SPF,
- kosmetyki oznaczone jako „non-comedogenic”.
Nawrotowy charakter zmian w tej lokalizacji wymaga podejścia kompleksowego – obejmującego diagnostykę ogólnoustrojową, farmakoterapię oraz indywidualnie dobrane procedury zabiegowe. Leczenie wyłącznie objawowe, bez identyfikacji przyczyny, zwykle prowadzi do krótkotrwałej poprawy i szybkiego nawrotu zmian.
