Krosty w ustach
wróć do strony głównej
Krosty w ustach to potoczne określenie różnorodnych zmian zapalnych i patologicznych pojawiających się na błonie śluzowej jamy ustnej. Mogą przyjmować postać grudek, pęcherzyków, krost ropnych, nadżerek lub niewielkich owrzodzeń i występować na języku, dziąsłach, podniebieniu, wargach oraz wewnętrznej powierzchni policzków. W przeciwieństwie do skóry, błona śluzowa jamy ustnej nie zawiera typowych gruczołów łojowych ani mieszków włosowych, dlatego klasyczne zmiany trądzikowe w tej okolicy nie występują. Pojawienie się krost w jamie ustnej zwykle wskazuje na proces zapalny, infekcyjny, urazowy lub immunologiczny. W części przypadków mogą one być również objawem chorób ogólnoustrojowych, niedoborów pokarmowych lub zaburzeń odporności.
Krosty w ustach – od czego
Przyczyny powstawania zmian krostkowych i grudkowych w jamie ustnej są bardzo zróżnicowane. W praktyce klinicznej najczęściej wynikają z infekcji, mikrourazów błony śluzowej lub reakcji immunologicznych organizmu.
Do najczęstszych przyczyn należą:
1. Afty nawrotowe (stomatitis aphthosa)
Jest to jedna z najczęstszych chorób błony śluzowej jamy ustnej. Objawia się powstawaniem bolesnych nadżerek o białawym dnie i zaczerwienionej obwódce. Do czynników sprzyjających należą:
- stres i przemęczenie,
- urazy mechaniczne,
- niedobory witaminy B12, żelaza lub kwasu foliowego,
- predyspozycje genetyczne.
2. Infekcje wirusowe
Wirusy są częstą przyczyną pęcherzyków i krost w jamie ustnej. Najczęściej należą do nich:
- wirus opryszczki HSV-1 – powoduje bolesne pęcherzyki przechodzące w nadżerki,
- wirusy Coxsackie – wywołujące chorobę dłoni, stóp i jamy ustnej,
- wirus ospy wietrznej i półpaśca.
3. Infekcje bakteryjne
Zmiany ropne mogą być związane z bakteryjnym stanem zapalnym dziąseł lub tkanek przyzębia. Występują wtedy:
- obrzęk dziąseł,
- ropne krosty lub pęcherze,
- ból podczas jedzenia.
4. Kandydoza jamy ustnej
Jest to zakażenie grzybicze wywołane przez drożdżaki z rodzaju Candida. Objawia się białymi nalotami, które po starciu odsłaniają zaczerwienioną powierzchnię błony śluzowej. Choroba częściej występuje u osób:
- po antybiotykoterapii,
- z cukrzycą,
- z obniżoną odpornością.
5. Urazy mechaniczne
Uszkodzenie błony śluzowej może prowadzić do powstania bolesnych zmian zapalnych. Najczęstsze przyczyny to:
- przygryzienie policzka lub języka,
- ostre brzegi zębów,
- aparaty ortodontyczne lub protezy.
Krosty w ustach a choroby ogólnoustrojowe
W niektórych przypadkach zmiany w jamie ustnej są objawem chorób dotyczących całego organizmu. Błona śluzowa jamy ustnej jest bardzo wrażliwa na zaburzenia metaboliczne i immunologiczne, dlatego zmiany pojawiają się tam stosunkowo wcześnie.
Do chorób, które mogą powodować krosty lub owrzodzenia w jamie ustnej, należą m.in.:
- choroba Leśniowskiego-Crohna,
- celiakia,
- niedokrwistość z niedoboru żelaza,
- toczeń rumieniowaty układowy,
- liszaj płaski jamy ustnej,
- choroby pęcherzowe o podłożu autoimmunologicznym.
W tych przypadkach zmiany w jamie ustnej często mają charakter przewlekły i nawracający. Towarzyszą im również inne objawy ogólnoustrojowe, takie jak zmęczenie, utrata masy ciała czy zaburzenia trawienia.
Krosty w ustach u dzieci
U dzieci zmiany w jamie ustnej pojawiają się stosunkowo często i zwykle mają charakter infekcyjny. Najczęściej związane są z chorobami wirusowymi wieku dziecięcego.
Do typowych przyczyn należą:
- choroba dłoni, stóp i jamy ustnej wywoływana przez wirusy Coxsackie,
- opryszczkowe zapalenie jamy ustnej,
- aftowe zapalenie błony śluzowej,
- pleśniawki (kandydoza) u niemowląt.
Objawy towarzyszące mogą obejmować:
- gorączkę,
- trudności w jedzeniu i połykaniu,
- nadmierne ślinienie się,
- drażliwość dziecka.
W większości przypadków choroby te mają charakter samoograniczający się, jednak przy nasilonych objawach konieczna jest konsultacja pediatryczna lub stomatologiczna.
Krosty w ustach – jak się pozbyć
Leczenie krost w jamie ustnej zależy przede wszystkim od przyczyny ich powstawania. W wielu przypadkach zmiany ustępują samoistnie w ciągu kilku dni, jednak leczenie może skrócić czas gojenia i zmniejszyć dolegliwości bólowe.
Postępowanie miejscowe obejmuje:
- preparaty antyseptyczne (np. chlorheksydyna),
- żele przeciwbólowe zawierające lidokainę,
- preparaty z kwasem hialuronowym przyspieszające regenerację błony śluzowej,
- glikokortykosteroidy miejscowe stosowane w aftach i chorobach zapalnych.
W zależności od przyczyny stosuje się również leczenie ogólne:
- leki przeciwwirusowe (np. acyklowir w opryszczce),
- leki przeciwgrzybicze w kandydozie,
- antybiotyki w zakażeniach bakteryjnych,
- suplementację niedoborów witamin i mikroelementów.
Istotne znaczenie ma także odpowiednia profilaktyka. Zaleca się:
- utrzymywanie prawidłowej higieny jamy ustnej,
- unikanie bardzo gorących, kwaśnych i ostrych potraw,
- leczenie chorób zębów i dziąseł,
- eliminację czynników drażniących błonę śluzową.
Jeżeli zmiany utrzymują się dłużej niż 2–3 tygodnie, powiększają się lub towarzyszy im krwawienie, należy zgłosić się do lekarza. W takich sytuacjach konieczna może być dokładniejsza diagnostyka, obejmująca badania laboratoryjne lub biopsję zmiany w celu wykluczenia chorób nowotworowych jamy ustnej.
