Krosty z przeziębienia
wróć do strony głównej
Krosty z przeziębienia to potoczne określenie zmian skórnych pojawiających się w trakcie lub w następstwie infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych, najczęściej przeziębienia lub grypy. W praktyce dermatologicznej termin ten najczęściej odnosi się do zmian opryszczkowych wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej (HSV-1), rzadziej do drobnych zmian zapalnych związanych z osłabieniem odporności organizmu w trakcie infekcji. Krosty mogą przyjmować postać pęcherzyków wypełnionych płynem surowiczym, które pękają i przekształcają się w nadżerki oraz strupy. Zmiany te często pojawiają się nagle, są bolesne lub piekące i mogą nawracać w okresach spadku odporności. Choć zwykle mają charakter łagodny i samoograniczający się, mogą powodować znaczny dyskomfort i wymagać leczenia objawowego lub przeciwwirusowego.
Krosty z przeziębienia – umiejscowienie
Zmiany skórne określane jako krosty z przeziębienia najczęściej lokalizują się w obrębie twarzy oraz w miejscach, gdzie dochodzi do reaktywacji wirusa opryszczki pospolitej. Wirus HSV-1 pozostaje w organizmie w stanie uśpienia w zwojach nerwowych i może ulegać reaktywacji w okresach osłabienia odporności, stresu, zmęczenia lub w przebiegu infekcji wirusowych.
Najczęstsze lokalizacje zmian obejmują:
- okolice ust i warg – klasyczna opryszczka wargowa (herpes labialis), pojawiająca się na granicy czerwieni wargowej,
- skórę wokół nosa – zwłaszcza skrzydełka nosa i okolice nozdrzy,
- okolice brody i policzków, gdzie może dochodzić do wtórnego zakażenia skóry,
- okolice jamy ustnej – zmiany mogą obejmować także błonę śluzową warg i dziąseł,
- rzadziej okolice oczu – wówczas mogą stanowić poważniejsze zagrożenie i wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
Zmiany zwykle poprzedzone są tzw. objawami prodromalnymi, czyli wczesnymi sygnałami reaktywacji wirusa. Pacjenci często odczuwają:
- pieczenie,
- mrowienie,
- świąd,
- napięcie skóry w miejscu przyszłej zmiany.
Po kilku godzinach lub dniach pojawiają się drobne pęcherzyki wypełnione płynem, które z czasem pękają, tworząc nadżerki i strupy. Cały proces zwykle trwa od 7 do 14 dni.
W niektórych przypadkach, szczególnie u osób z obniżoną odpornością, zmiany mogą być bardziej rozległe, liczniejsze i goić się wolniej. Niekiedy dochodzi również do nadkażenia bakteryjnego, które powoduje powstawanie ropnych krost oraz nasilenie stanu zapalnego.
Krosty z przeziębienia – czy są zaraźliwe
Zmiany skórne określane potocznie jako krosty z przeziębienia, szczególnie jeśli są związane z reaktywacją wirusa opryszczki pospolitej typu 1 (HSV-1), mogą być zakaźne dla innych osób. Największe ryzyko transmisji wirusa występuje w fazie aktywnej infekcji, czyli w okresie obecności pęcherzyków wypełnionych płynem surowiczym. Płyn ten zawiera dużą liczbę cząstek wirusa, które mogą zostać przeniesione poprzez bezpośredni kontakt ze zmianą skórną lub z wydzieliną z pęcherzyków.
Do zakażenia może dojść przede wszystkim poprzez:
- bezpośredni kontakt skóra do skóry, np. pocałunki,
- kontakt z wydzieliną z pęcherzyków opryszczkowych,
- używanie wspólnych przedmiotów osobistych, takich jak ręczniki, sztućce, szklanki czy kosmetyki do ust,
- dotykanie zmian, a następnie innych okolic skóry lub błon śluzowych.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z obniżoną odpornością, kobiety w ciąży, noworodki oraz osoby z chorobami przewlekłymi, ponieważ u nich infekcja może mieć cięższy przebieg. Wirus może również zostać przeniesiony na inne okolice ciała tej samej osoby, co prowadzi do tzw. autoinokulacji, czyli samozakażenia (np. przeniesienia wirusa z warg do okolicy oka).
Aby ograniczyć ryzyko zakażenia innych osób, w okresie aktywnych zmian zaleca się:
- unikanie bezpośredniego kontaktu zmian skórnych z innymi osobami,
- częste mycie i dezynfekcję rąk,
- nieużywanie wspólnych przedmiotów osobistych,
- powstrzymanie się od dotykania oraz rozdrapywania pęcherzyków.
Warto podkreślić, że po zagojeniu zmian wirus nie znika z organizmu, lecz pozostaje w zwojach nerwowych w stanie utajonym. Oznacza to, że w sprzyjających warunkach – takich jak infekcja, stres, przemęczenie czy ekspozycja na intensywne promieniowanie UV – może dojść do ponownej reaktywacji choroby i nawrotu zmian skórnych.
Krosty z przeziębienia – leczenie
Leczenie krost pojawiających się w przebiegu przeziębienia zależy przede wszystkim od ich przyczyny. Jeśli zmiany mają charakter opryszczki wargowej, podstawą terapii jest leczenie przeciwwirusowe oraz postępowanie objawowe przyspieszające gojenie skóry.
Najczęściej stosowane metody obejmują:
1. Leczenie przeciwwirusowe
Preparaty zawierające substancje hamujące namnażanie wirusa HSV, takie jak:
- acyklowir,
- pencyklowir,
- walacyklowir.
Leki te mogą być stosowane miejscowo w postaci kremów lub – w cięższych przypadkach – ogólnie w postaci tabletek. Największą skuteczność wykazują, gdy zostaną zastosowane we wczesnej fazie infekcji, jeszcze przed pojawieniem się pęcherzyków.
2. Leczenie objawowe
Aby złagodzić dolegliwości oraz przyspieszyć gojenie, stosuje się również:
- preparaty o działaniu wysuszającym i ochronnym (np. z tlenkiem cynku),
- kremy regenerujące wspomagające odbudowę naskórka,
- preparaty antyseptyczne zapobiegające nadkażeniom bakteryjnym.
W trakcie infekcji zaleca się także:
- unikanie dotykania i rozdrapywania zmian,
- zachowanie wysokiej higieny rąk,
- niekorzystanie z tych samych ręczników lub kosmetyków co inne osoby.
3. Wspomaganie odporności
Ponieważ reaktywacja wirusa opryszczki często wiąże się ze spadkiem odporności, istotne znaczenie mają działania wspierające funkcjonowanie układu immunologicznego, takie jak:
- odpowiednia ilość snu,
- prawidłowa dieta bogata w witaminy i mikroelementy,
- ograniczenie stresu,
- suplementacja witaminy C, cynku lub witaminy D w uzasadnionych przypadkach.
W przypadku bardzo częstych nawrotów opryszczki lekarz może rozważyć profilaktyczne leczenie przeciwwirusowe.
Warto podkreślić, że większość zmian określanych jako krosty z przeziębienia ustępuje samoistnie w ciągu kilkunastu dni. Jednak gdy zmiany są rozległe, bolesne, utrzymują się długo lub pojawiają się w okolicy oczu, konieczna jest konsultacja lekarska, ponieważ mogą wymagać specjalistycznego leczenia.
