Łuszczyca grudkowa
wróć do strony głównej
Łuszczyca grudkowa (łac. psoriasis guttata) jest jedną z klinicznych odmian łuszczycy – przewlekłej, zapalnej choroby skóry o podłożu immunologicznym. Charakteryzuje się występowaniem licznych drobnych zmian skórnych w postaci grudek lub niewielkich ognisk rumieniowo-złuszczających, które przypominają krople wody rozsiane na powierzchni skóry. Choroba najczęściej pojawia się nagle i dotyczy głównie dzieci, młodzieży oraz młodych dorosłych. U wielu pacjentów pierwsze objawy występują po przebytej infekcji, szczególnie paciorkowcowym zapaleniu gardła. Łuszczyca grudkowa może mieć przebieg samoograniczający się, jednak u części chorych stanowi wstęp do rozwoju przewlekłej łuszczycy plackowatej.
Łuszczyca grudkowa – kropelkowata
Najbardziej charakterystyczną postacią łuszczycy grudkowej jest łuszczyca kropelkowata, której nazwa pochodzi od typowego wyglądu zmian skórnych przypominających krople. Zmiany te mają zwykle średnicę od kilku milimetrów do około 1 cm i są rozsiane symetrycznie na skórze.
Do najczęstszych lokalizacji należą:
- tułów (plecy i klatka piersiowa)
- ramiona i uda
- skóra owłosiona głowy
- rzadziej twarz
Zmiany skórne mają postać:
- drobnych czerwonych grudek lub plam,
- ognisk pokrytych delikatną, srebrzystą łuską,
- licznych wykwitów pojawiających się jednocześnie na dużej powierzchni skóry.
W przeciwieństwie do łuszczycy plackowatej, zmiany w łuszczycy kropelkowatej są znacznie mniejsze i liczniejsze, a ich rozwój ma zazwyczaj nagły początek.
Istotną rolę w patogenezie tej postaci choroby odgrywają infekcje bakteryjne, przede wszystkim zakażenia Streptococcus pyogenes. U wielu pacjentów wysiew zmian pojawia się 2–3 tygodnie po anginie lub zapaleniu gardła. Mechanizm ten wiąże się z nieprawidłową reakcją układu odpornościowego, który aktywuje limfocyty T i prowadzi do nadmiernej proliferacji keratynocytów, czyli komórek naskórka.
Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia łuszczycy grudkowej należą:
- predyspozycje genetyczne,
- infekcje bakteryjne i wirusowe,
- stres psychiczny,
- niektóre leki (np. beta-blokery lub lit),
- urazy skóry.
Łuszczyca grudkowa – objawy
Objawy łuszczycy grudkowej pojawiają się zazwyczaj nagłe i gwałtownie, często w ciągu kilku dni. Choroba może objąć duże powierzchnie skóry, powodując liczne wysiewy drobnych zmian.
Najbardziej typowe objawy to:
- liczne drobne grudki rumieniowe o średnicy kilku milimetrów,
- obecność delikatnej srebrzystej łuski na powierzchni zmian,
- rozsiane ogniska zapalne na tułowiu i kończynach,
- świąd skóry o różnym nasileniu,
- uczucie pieczenia lub nadwrażliwości skóry.
W badaniu dermatologicznym można stwierdzić charakterystyczne dla łuszczycy zjawiska, takie jak:
- objaw świecy stearynowej – złuszczanie się łuski po delikatnym zdrapaniu,
- objaw Auspitza – punktowe krwawienie po usunięciu łuski.
Zmiany skórne zwykle nie powodują bólu, jednak ich nagły wysiew może być dla pacjenta dużym problemem estetycznym i psychologicznym.
U części chorych obserwuje się również:
- zmiany na skórze głowy, przypominające łupież,
- zajęcie paznokci (rzadziej niż w łuszczycy plackowatej),
- nawrotowy charakter choroby.
W wielu przypadkach łuszczyca grudkowa ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Jednak u około 30–40% pacjentów może przekształcić się w przewlekłą postać łuszczycy.
Łuszczyca grudkowa – leczenie
Leczenie łuszczycy grudkowej zależy od nasilenia zmian skórnych, ich rozległości oraz obecności czynników wywołujących chorobę. Terapia ma na celu zmniejszenie stanu zapalnego skóry, ograniczenie nadmiernego rogowacenia oraz kontrolę odpowiedzi immunologicznej organizmu.
Najczęściej stosowane metody leczenia obejmują:
Leczenie miejscowe
Stosowane jest przede wszystkim w łagodnych postaciach choroby.
Do najczęściej używanych preparatów należą:
- glikokortykosteroidy miejscowe – zmniejszają stan zapalny i świąd,
- preparaty z analogami witaminy D3 (np. kalcypotriol),
- retinoidy miejscowe regulujące rogowacenie naskórka,
- preparaty keratolityczne z kwasem salicylowym lub mocznikiem.
Fototerapia
Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia łuszczycy grudkowej jest fototerapia promieniowaniem UVB o wąskim paśmie (NB-UVB). Promieniowanie ultrafioletowe hamuje nadmierną aktywność układu immunologicznego w skórze oraz spowalnia proliferację keratynocytów.
Fototerapia jest szczególnie skuteczna w przypadkach:
- licznych wysiewów zmian,
- rozległych zmian na tułowiu i kończynach,
- braku odpowiedzi na leczenie miejscowe.
Leczenie ogólne
W cięższych postaciach choroby stosuje się leczenie ogólnoustrojowe, takie jak:
- retinoidy doustne,
- metotreksat,
- cyklosporyna,
- nowoczesne leki biologiczne modulujące odpowiedź immunologiczną.
Jeżeli choroba została wywołana infekcją paciorkowcową, konieczne jest również leczenie zakażenia bakteryjnego, zazwyczaj antybiotykoterapią.
Postępowanie wspomagające
Istotną rolę w terapii odgrywa także odpowiednia pielęgnacja skóry, która pomaga ograniczyć suchość i łuszczenie.
Zaleca się:
- regularne stosowanie emolientów,
- unikanie podrażniających kosmetyków i detergentów,
- redukcję stresu, który może nasilać przebieg choroby,
- leczenie chorób współistniejących.
W dermatologii estetycznej stosuje się również zabiegi wspomagające poprawę kondycji skóry i redukcję zmian zapalnych, takie jak terapie światłem LED, peelingi dermatologiczne czy zabiegi regeneracyjne skóry, które mogą wspierać proces odnowy naskórka oraz poprawiać funkcję bariery skórnej.
