Łuszczyca na stopach
wróć do strony głównej
Łuszczyca na stopach jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry o podłożu immunologicznym, należącą do grupy chorób autoimmunizacyjnych. Najczęściej przyjmuje postać łuszczycy dłoniowo-podeszwowej (psoriasis palmoplantaris), obejmującej podeszwową powierzchnię stóp. Schorzenie charakteryzuje się nadmierną proliferacją (przyspieszonym podziałem) keratynocytów oraz przewlekłym stanem zapalnym skóry właściwej. Zmiany na stopach mogą znacząco utrudniać chodzenie, powodować ból i pęknięcia naskórka, a przez to wpływać na jakość życia pacjenta. W odróżnieniu od grzybicy stóp, łuszczyca nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się przez kontakt bezpośredni.
Łuszczyca na stopach – jak wygląda
Obraz kliniczny łuszczycy stóp zależy od jej postaci, jednak najczęściej obserwuje się:
- Wyraźnie odgraniczone, rumieniowe (czerwone) ogniska zapalne, pokryte grubą, srebrzystą łuską.
- Hiperkeratozę, czyli znaczne zgrubienie warstwy rogowej naskórka.
- Pęknięcia i rozpadliny skóry, szczególnie w obrębie pięt i przodostopia.
- Suchość i szorstkość skóry.
- W odmianie krostkowej – jałowe (niezakażone) krosty na rumieniowym podłożu.
W obrębie stóp zmiany często są symetryczne. Skóra może być znacznie pogrubiała i bolesna przy ucisku, co odróżnia ją od typowych zmian łuszczycowych zlokalizowanych na łokciach czy kolanach.
W badaniu dermatologicznym można stwierdzić klasyczne objawy łuszczycy, takie jak:
- Objaw stearynowej świecy (po zdrapaniu łuski pojawia się połysk).
- Objaw Auspitza (punktowe krwawienie po usunięciu łuski).
Diagnostyka różnicowa obejmuje przede wszystkim:
- grzybicę stóp (tinea pedis),
- wyprysk kontaktowy,
- modzele i nagniotki,
- rogowacenie dłoniowo-podeszwowe o innym podłożu.
W przypadku wątpliwości wykonuje się badanie mikologiczne (wykluczające zakażenie grzybicze) lub biopsję skóry.
Łuszczyca na stopach – objawy
Objawy łuszczycy stóp mogą mieć charakter miejscowy oraz ogólnoustrojowy (w przypadku współistnienia innych postaci choroby).
Najczęstsze objawy miejscowe:
- przewlekła suchość i łuszczenie skóry,
- ból podczas chodzenia,
- pieczenie i uczucie napięcia skóry,
- pęknięcia prowadzące do krwawienia,
- nadmierne rogowacenie utrudniające poruszanie się,
- okresowe zaostrzenia z nasileniem rumienia i złuszczania.
W postaci krostkowej dłoniowo-podeszwowej mogą występować:
- bolesne krosty wypełnione treścią ropną (jałową),
- obrzęk i nasilony stan zapalny.
U części pacjentów współwystępuje:
- łuszczycowe zapalenie stawów (PsA) – objawiające się bólem i obrzękiem stawów,
- zmiany paznokciowe (onycholiza, naparstkowatość płytki).
Czynniki zaostrzające obejmują:
- stres,
- infekcje,
- urazy mechaniczne (tzw. objaw Koebnera – powstawanie zmian w miejscu urazu),
- palenie tytoniu,
- otyłość i zespół metaboliczny.
Warto podkreślić, że łuszczyca jest chorobą przewlekłą o przebiegu nawrotowym – okresy remisji przeplatają się z zaostrzeniami.
Łuszczyca na stopach – leczenie
Leczenie łuszczycy stóp wymaga podejścia wielokierunkowego i indywidualizacji terapii. Ze względu na grubą warstwę rogową w tej okolicy, skuteczność leczenia miejscowego może być ograniczona, dlatego często stosuje się terapię skojarzoną.
1. Leczenie miejscowe
Podstawą terapii są preparaty aplikowane bezpośrednio na zmiany:
- Glikokortykosteroidy miejscowe – redukują stan zapalny i świąd.
- Analogi witaminy D3 (kalcypotriol) – normalizują proliferację keratynocytów.
- Keratolityki (kwas salicylowy, mocznik) – zmiękczają i usuwają nadmierne rogowacenie.
- Preparaty dziegciowe – rzadziej stosowane ze względu na zapach i ryzyko podrażnień.
2. Fototerapia
W umiarkowanych i cięższych przypadkach stosuje się:
- UVB 311 nm (wąskopasmowa fototerapia),
- PUVA (psoralen + UVA).
Fototerapia działa przeciwzapalnie i immunomodulująco.
3. Leczenie ogólnoustrojowe
W ciężkich, opornych postaciach:
- metotreksat,
- cyklosporyna,
- acytretyna,
- leki biologiczne (inhibitory TNF-α, IL-17, IL-23).
Decyzję o terapii systemowej podejmuje dermatolog po ocenie stopnia zaawansowania choroby i wpływu na jakość życia.
4. Postępowanie wspomagające
- regularne stosowanie emolientów odbudowujących barierę hydrolipidową,
- unikanie urazów mechanicznych i nadmiernego ucisku,
- noszenie przewiewnego obuwia,
- redukcja masy ciała (jeśli wskazana),
- zaprzestanie palenia tytoniu.
W przypadku nadmiernego rogowacenia pomocne mogą być profesjonalne zabiegi podologiczne polegające na kontrolowanym usuwaniu zrogowaciałej warstwy naskórka, co poprawia penetrację leków miejscowych. Każdy zabieg powinien być poprzedzony konsultacją dermatologiczną, aby uniknąć zaostrzenia zmian.
