Łysienie łojotokowe
wróć do strony głównej
Łysienie łojotokowe to forma utraty włosów związana z nadmierną aktywnością gruczołów łojowych skóry głowy oraz towarzyszącym stanem zapalnym skóry. Zjawisko to najczęściej występuje u osób z łojotokowym zapaleniem skóry (seborrheic dermatitis) i objawia się przerzedzeniem włosów w obrębie owłosionej skóry głowy, któremu towarzyszą nasilone przetłuszczanie się skóry, świąd oraz obecność łusek. Nadmiar sebum sprzyja rozwojowi drożdżaków z rodzaju Malassezia, które mogą nasilać reakcję zapalną i zaburzać prawidłowy cykl wzrostu włosa. Choć łysienie łojotokowe nie zawsze prowadzi do trwałej utraty włosów, przewlekły stan zapalny mieszków włosowych może powodować ich osłabienie oraz zwiększone wypadanie włosów.
Łysienie łojotokowe – objawy
Objawy łysienia łojotokowego wynikają przede wszystkim z zaburzeń funkcjonowania gruczołów łojowych oraz przewlekłego stanu zapalnego skóry głowy. W przebiegu choroby dochodzi do nadprodukcji sebum, które gromadzi się na powierzchni skóry i włosów, prowadząc do charakterystycznego przetłuszczania się skóry głowy. Nadmiar łoju tworzy środowisko sprzyjające rozwojowi mikroorganizmów, zwłaszcza drożdżaków z rodzaju Malassezia, co dodatkowo nasila stan zapalny w obrębie mieszków włosowych.
Najczęściej obserwowane objawy obejmują:
- nadmierne przetłuszczanie się włosów i skóry głowy, często pojawiające się już kilka godzin po umyciu,
- świąd skóry głowy, który może mieć różne nasilenie,
- obecność żółtawych lub białawych łusek, przypominających nasilony łupież,
- rumień skóry głowy, szczególnie w okolicy czoła, skroni i poza uszami,
- osłabienie struktury włosów i ich wzmożone wypadanie,
- przerzedzenie włosów, najczęściej w okolicy czołowej i ciemieniowej.
Przewlekły stan zapalny skóry głowy może prowadzić do zaburzenia prawidłowego cyklu wzrostu włosa. W warunkach fizjologicznych włosy przechodzą przez trzy fazy: anagen (faza wzrostu), katagen (faza przejściowa) oraz telogen (faza spoczynku). W łojotokowym zapaleniu skóry dochodzi do skrócenia fazy anagenu i wcześniejszego przechodzenia włosów w fazę telogenu, co powoduje zwiększone wypadanie włosów. Zjawisko to określane jest jako telogenowe wypadanie włosów indukowane stanem zapalnym.
Istotne znaczenie ma również różnicowanie łysienia łojotokowego z łysieniem androgenowym, ponieważ obie jednostki chorobowe mogą współwystępować. W łysieniu androgenowym dochodzi do stopniowej miniaturyzacji mieszków włosowych pod wpływem androgenów, głównie dihydrotestosteronu (DHT), co prowadzi do powstawania coraz cieńszych i krótszych włosów. Natomiast w łysieniu łojotokowym kluczową rolę odgrywa stan zapalny skóry i nadprodukcja sebum. W praktyce klinicznej często obserwuje się sytuację, w której łojotok i stan zapalny skóry głowy nasilają proces łysienia androgenowego, przyspieszając utratę włosów.
Łysienie łojotokowe – jak leczyć
Leczenie łysienia łojotokowego polega przede wszystkim na kontrolowaniu nadmiernego łojotoku oraz zmniejszeniu stanu zapalnego skóry głowy. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka dermatologiczna, ponieważ objawy mogą przypominać inne choroby skóry, takie jak łuszczyca skóry głowy, grzybica czy łysienie androgenowe.
Podstawą terapii jest leczenie miejscowe obejmujące preparaty regulujące wydzielanie sebum oraz ograniczające rozwój drobnoustrojów. Najczęściej stosuje się:
- szampony przeciwgrzybicze zawierające ketokonazol, cyklopiroks olaminy lub pirytionian cynku,
- preparaty keratolityczne (np. z kwasem salicylowym lub siarką), które pomagają usuwać nadmierne łuski,
- preparaty przeciwzapalne, w tym krótkotrwale stosowane glikokortykosteroidy miejscowe,
- preparaty regulujące pracę gruczołów łojowych, zawierające m.in. niacynamid, cynk czy siarkę.
Bardzo ważnym elementem terapii jest odpowiednia pielęgnacja skóry głowy przy skłonności do łojotoku. Skóra taka wymaga regularnego, ale delikatnego oczyszczania, które usuwa nadmiar sebum i złuszczone komórki naskórka, nie naruszając jednocześnie bariery hydrolipidowej skóry. Zaleca się stosowanie preparatów myjących o działaniu seboregulującym, unikanie ciężkich kosmetyków okluzyjnych oraz ograniczenie stosowania agresywnych zabiegów fryzjerskich, które mogą dodatkowo podrażniać skórę głowy.
W niektórych przypadkach znaczenie mogą mieć również czynniki metaboliczne i hormonalne. Zaburzenia gospodarki hormonalnej, zwiększona aktywność androgenów, przewlekły stres czy dieta bogata w produkty o wysokim indeksie glikemicznym mogą nasilać produkcję sebum oraz pogłębiać stan zapalny skóry. Z tego względu w postępowaniu terapeutycznym zaleca się również zwrócenie uwagi na styl życia, w tym prawidłową dietę, ograniczenie nadmiernego spożycia cukrów prostych oraz odpowiednią podaż składników odżywczych wspierających wzrost włosów, takich jak cynk, biotyna czy witaminy z grupy B.
Uzupełnieniem leczenia mogą być terapie trychologiczne i zabiegi medycyny estetycznej, których celem jest poprawa mikrokrążenia skóry głowy oraz stymulacja aktywności mieszków włosowych. Do najczęściej stosowanych metod należą:
- mezoterapia skóry głowy, polegająca na podawaniu substancji odżywczych i czynników stymulujących wzrost włosów,
- osocze bogatopłytkowe (PRP) zawierające czynniki wzrostu wspomagające regenerację mieszków włosowych,
- terapie laserowe o niskiej energii (LLLT), które pobudzają metabolizm komórek mieszków włosowych i poprawiają ukrwienie skóry głowy.
Skuteczność leczenia zależy od wczesnego rozpoczęcia terapii oraz systematycznej kontroli stanu skóry głowy. W większości przypadków właściwe postępowanie pozwala ograniczyć stan zapalny, zmniejszyć wypadanie włosów oraz przywrócić prawidłowe warunki dla ich wzrostu.
