Ospa wietrzna to ostra, wysoce zakaźna choroba wirusowa, wywoływana przez wirusa Varicella zoster virus (VZV), należący do rodziny Herpesviridae. Najczęściej występuje w wieku dziecięcym, jednak może dotyczyć również młodzieży i dorosłych, u których przebieg bywa cięższy. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z treścią pęcherzyków skórnych. Choroba charakteryzuje się uogólnioną wysypką pęcherzykową, gorączką oraz objawami ogólnymi. Po przebyciu ospy wirus pozostaje w organizmie w stanie latencji i może ulec reaktywacji w postaci półpaśca. W większości przypadków ospa wietrzna ma przebieg samoograniczający się, jednak u części pacjentów może prowadzić do powikłań oraz trwałych następstw skórnych, w tym blizn.
Ospa – jak wygląda
Obraz kliniczny ospy wietrznej jest charakterystyczny i ewoluuje etapami. Wysypka ma postać zmian skórnych w różnych stadiach rozwoju, co stanowi cechę różnicującą chorobę.
Typowe zmiany skórne:
- plamki rumieniowe (stadium początkowe),
- grudki zapalne,
- pęcherzyki wypełnione przejrzystym płynem surowiczym,
- krostki,
- strupki.
Zmiany pojawiają się rzutami, głównie na:
- tułowiu,
- twarzy i owłosionej skórze głowy,
- błonach śluzowych jamy ustnej,
- rzadziej na kończynach.
Wysypce towarzyszy intensywny świąd, który sprzyja rozdrapywaniu zmian. Uszkodzenie warstwy podstawnej naskórka oraz wtórne zakażenia bakteryjne istotnie zwiększają ryzyko powstania blizn.
Ospa – ile trwa
Czas trwania ospy wietrznej jest zmienny, jednak można wyróżnić kilka charakterystycznych faz choroby:
- okres inkubacji: 10–21 dni (najczęściej 14–16 dni),
- faza prodromalna (1–2 dni): złe samopoczucie, gorączka, bóle głowy, brak apetytu,
- okres wysypkowy: 4–7 dni,
- gojenie zmian: do 14 dni.
Całkowity czas choroby wynosi zwykle 10–14 dni, choć ślady skórne w postaci przebarwień lub blizn mogą utrzymywać się znacznie dłużej. Chory pozostaje zakaźny od 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki do momentu przyschnięcia wszystkich zmian.
Ospa – leczenie
Leczenie ospy wietrznej ma w większości przypadków charakter objawowy, a jego celem jest złagodzenie dolegliwości i zapobieganie powikłaniom.
Postępowanie obejmuje:
- obniżanie gorączki (z wykluczeniem preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy),
- łagodzenie świądu skóry,
- utrzymywanie higieny skóry i krótkich paznokci,
- zapobieganie nadkażeniom bakteryjnym zmian.
W wybranych grupach pacjentów (osoby dorosłe, pacjenci z obniżoną odpornością, ciężki przebieg choroby) rozważa się leczenie przeciwwirusowe, wdrażane we wczesnej fazie zakażenia.
Niewłaściwa pielęgnacja skóry, rozdrapywanie zmian lub opóźnione leczenie nadkażeń zwiększają ryzyko powstania trwałych blizn potrądzikowych i zanikowych.
Ospa – przebieg choroby
Przebieg ospy wietrznej jest zazwyczaj łagodny u dzieci, natomiast u dorosłych i kobiet w ciąży częściej występują powikłania. Do najistotniejszych należą:
- wtórne zakażenia bakteryjne skóry,
- zapalenie płuc,
- zapalenie mózgu lub móżdżku,
- zaburzenia neurologiczne,
- trwałe zmiany skórne.
Czynniki zwiększające ryzyko ciężkiego przebiegu:
- wiek powyżej 18 lat,
- choroby przewlekłe,
- immunosupresja,
- ciąża.
Blizny po ospie są konsekwencją głębokiego uszkodzenia skóry właściwej i najczęściej mają charakter blizn zanikowych, szczególnie w obrębie twarzy.
Zabiegi na leczenie blizn po ospie
Blizny po ospie wietrznej stanowią problem estetyczny i dermatologiczny. Współczesna medycyna estetyczna oferuje procedury o udokumentowanej skuteczności klinicznej, których celem jest przebudowa skóry i poprawa jej struktury.
Najczęściej stosowane metody:
- laseroterapia frakcyjna
- indukuje kontrolowane mikrouszkodzenia,
- stymuluje neokolagenezę,
- poprawia gładkość i napięcie skóry,
- radiofrekwencja mikroigłowa
- działa w obrębie skóry właściwej,
- zagęszcza strukturę skóry,
- spłyca blizny zanikowe,
- mezoterapia mikroigłowa
- pobudza procesy regeneracyjne,
- poprawia jakość i elastyczność skóry,
- peelingi medyczne
- wyrównują powierzchnię naskórka,
- redukują drobne nierówności.
Dobór metody zależy od głębokości, lokalizacji oraz wieku blizn, a terapia zazwyczaj wymaga serii zabiegów dla uzyskania optymalnych efektów klinicznych.
