Świerzb
wróć do strony głównej
Świerzb to zakaźna choroba pasożytnicza skóry wywoływana przez roztocza Sarcoptes scabiei var. hominis. Pasożyt drąży korytarze w warstwie rogowej naskórka, gdzie składa jaja, wywołując reakcję zapalno-alergiczną organizmu. Do zakażenia dochodzi głównie poprzez bezpośredni, długotrwały kontakt skóra–skóra, rzadziej pośrednio przez przedmioty codziennego użytku. Choroba może dotyczyć osób w każdym wieku i nie jest związana z poziomem higieny osobistej. Nieleczony świerzb prowadzi do nasilonych dolegliwości, nadkażeń bakteryjnych oraz trwałych zmian skórnych, w tym blizn i przebarwień pozapalnych. Wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie mają kluczowe znaczenie zarówno dla pacjenta, jak i dla ograniczenia szerzenia się zakażenia w otoczeniu.
Świerzb – jak wygląda
Obraz kliniczny świerzbu jest dość charakterystyczny, choć bywa mylony z innymi dermatozami zapalnymi. Zmiany skórne wynikają z mechanicznego uszkodzenia naskórka przez pasożyta oraz z reakcji immunologicznej na jego antygeny.
Najczęściej obserwuje się:
- drobne grudki, krosty i pęcherzyki,
- linijne lub kręte korytarze świerzbowcowe, długości kilku–kilkunastu milimetrów,
- przeczosy i nadżerki będące skutkiem intensywnego drapania,
- miejscowe strupy i wtórne zmiany zapalne.
Typowe lokalizacje zmian to:
- przestrzenie międzypalcowe rąk,
- nadgarstki i okolice zgięciowe,
- pachy, okolice pępka,
- pośladki i okolice narządów płciowych,
- u dzieci także skóra głowy, twarz i podeszwy stóp.
U osób z obniżoną odpornością może rozwinąć się świerzb norweski (hiperkeratotyczny), charakteryzujący się rozległymi, grubymi nawarstwieniami rogowymi i bardzo wysoką zakaźnością,
Świerzb – objawy
Najbardziej dokuczliwym objawem świerzbu jest świąd skóry, który ma kilka cech typowych dla tej choroby:
- nasila się wieczorem i w nocy,
- obejmuje wiele okolic ciała jednocześnie,
- często nie ustępuje mimo poprawy higieny.
Inne objawy kliniczne obejmują:
- pieczenie i uczucie dyskomfortu skóry,
- rumień zapalny wokół zmian,
- bolesność w przypadku nadkażeń bakteryjnych,
- bezsenność i przewlekłe zmęczenie spowodowane nocnym świądem.
U części pacjentów, zwłaszcza po rozpoczęciu leczenia, może utrzymywać się tzw. świąd pozakaźny, który nie świadczy o aktywnej infekcji, lecz o utrzymującej się reakcji immunologicznej skóry. To zjawisko bywa mylnie interpretowane jako nieskuteczność terapii.
Świerzb – jak wyleczyć
Leczenie świerzbu wymaga jednoczesnego działania farmakologicznego i sanitarnego. Terapia zawsze powinna być prowadzona zgodnie z zaleceniami lekarza, ponieważ nieprawidłowe postępowanie sprzyja nawrotom choroby.
Podstawowe zasady leczenia obejmują:
- zastosowanie preparatów przeciwpasożytniczych do użytku miejscowego lub ogólnoustrojowego,
- jednoczesne leczenie wszystkich domowników i osób z bliskiego kontaktu, nawet jeśli nie mają objawów,
- powtórzenie leczenia po określonym czasie, jeśli zaleci to lekarz.
Postępowanie wspomagające:
- łagodzenie świądu za pomocą preparatów przeciwzapalnych i kojących,
- leczenie nadkażeń bakteryjnych w przypadku ich wystąpienia,
- regularna kontrola dermatologiczna do całkowitego ustąpienia zmian.
Należy podkreślić, że samo ustąpienie świądu nie jest równoznaczne z wyleczeniem, podobnie jak utrzymujący się świąd nie zawsze oznacza nieskuteczność leczenia. O skuteczności terapii decyduje eliminacja pasożyta i zahamowanie transmisji zakażenia.
Świerzb – jak się nie zarazić
Profilaktyka świerzbu opiera się przede wszystkim na ograniczeniu kontaktu z osobą zakażoną oraz na właściwych zasadach higieny środowiskowej. Choroba łatwo rozprzestrzenia się w skupiskach ludzi, takich jak domy, placówki opiekuńcze czy hotele.
Zalecane działania profilaktyczne:
- unikanie bezpośredniego, długotrwałego kontaktu skóra–skóra z osobą zakażoną,
- pranie bielizny, pościeli i odzieży w temperaturze minimum 60°C,
- prasowanie tkanin gorącym żelazkiem,
- przedmioty nienadające się do prania przechowywać w szczelnych workach przez kilka dni,
- dokładne sprzątanie i odkurzanie pomieszczeń.
Warto jasno zaznaczyć: świerzb nie jest wynikiem zaniedbań higienicznych, a nadmierne mycie skóry nie chroni przed zakażeniem i może wręcz nasilać podrażnienia.
Zabiegi na leczenie blizn i przebarwień po krostach świerzbu
Po skutecznym wyleczeniu świerzbu u części pacjentów pozostają zmiany wtórne, takie jak przebarwienia pozapalne, zgrubienia skóry lub drobne blizny zanikowe. Ich powstawanie jest związane z przewlekłym stanem zapalnym oraz intensywnym drapaniem.
W terapii tych zmian wykorzystuje się procedury o udokumentowanej skuteczności dermatologicznej, m.in.:
- terapie laserowe – stymulują przebudowę kolagenu i wyrównują koloryt skóry,
- radiofrekwencję mikroigłową – poprawia strukturę skóry i jej gęstość,
- mezoterapię skóry – wspomaga regenerację i procesy naprawcze,
- peelingi medyczne – redukują przebarwienia i wygładzają naskórek,
- terapie biostymulujące – przyspieszają odbudowę skóry po stanie zapalnym.
Dobór metody zależy od:
- rodzaju i głębokości zmian,
- fototypu skóry,
- czasu, jaki upłynął od wyleczenia choroby,
- indywidualnych predyspozycji regeneracyjnych pacjenta.
Kluczowe jest, aby zabiegi wykonywać wyłącznie po całkowitym wyleczeniu świerzbu, gdy nie ma już aktywnego procesu zakaźnego. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne i stopniowe przywracanie prawidłowego wyglądu skóry.
