Pryszcze bakteryjne
wróć do strony głównej
Pryszcze bakteryjne to zapalne wykwity skórne powstające w wyniku namnażania się bakterii w obrębie mieszków włosowych i gruczołów łojowych. Najczęściej są one elementem obrazu klinicznego trądziku pospolitego, zapalenia mieszków włosowych lub zmian ropnych skóry. W ich patogenezie kluczową rolę odgrywa nadprodukcja łoju, zaburzenia rogowacenia ujść mieszków włosowych oraz kolonizacja przez bakterie, głównie Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes) oraz gronkowce. Zmiany te mają charakter zapalny i mogą prowadzić do powstawania blizn potrądzikowych, dlatego wymagają właściwego rozpoznania i leczenia opartego na aktualnych wytycznych dermatologicznych.
Pryszcze bakteryjne – przyczyny
Etiopatogeneza pryszczy bakteryjnych jest wieloczynnikowa i obejmuje współdziałanie czynników endogennych oraz środowiskowych.
1. Nadmierna produkcja łoju (łojotok)
- stymulowana androgenami (szczególnie w okresie dojrzewania),
- zwiększa lepkość wydzieliny łojowej i sprzyja zatykaniu ujść mieszków włosowych.
2. Zaburzenia keratynizacji
- nadmierne rogowacenie przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych,
- powstawanie mikrozaskórników stanowiących środowisko beztlenowe dla bakterii.
3. Namnażanie bakterii
- Cutibacterium acnes produkuje lipazy rozkładające triglicerydy łoju do wolnych kwasów tłuszczowych,
- aktywacja odpowiedzi immunologicznej (IL-1β, TNF-α),
- rozwój miejscowego stanu zapalnego.
4. Czynniki dodatkowe
- stres i kortyzol (wpływ na gruczoły łojowe),
- dieta o wysokim indeksie glikemicznym i nadmiar nabiału (wpływ na IGF-1),
- niewłaściwa pielęgnacja (komedogenne kosmetyki, nadmierne przesuszanie skóry),
- mikrourazy mechaniczne (tarcie, wyciskanie zmian).
W przypadku ropnych zmian pojedynczych należy również uwzględnić zakażenie Staphylococcus aureus, zwłaszcza jeśli zmiany są bolesne, szybko narastają i mają tendencję do szerzenia się.
Pryszcze bakteryjne – jak wyglądają
Obraz kliniczny zależy od głębokości procesu zapalnego oraz rodzaju drobnoustroju.
Najczęściej obserwuje się:
- grudki zapalne – wyniosłe, czerwone zmiany bez widocznej treści ropnej,
- krosty (pustule) – zmiany z białawą lub żółtą treścią ropną, otoczone rumieniem,
- guzki zapalne – większe, bolesne nacieki sięgające głębiej w skórę właściwą,
- torbiele ropne – zmiany o tendencji do pozostawiania blizn.
Charakterystyczne cechy kliniczne:
- bolesność przy ucisku,
- ocieplenie skóry w obrębie zmiany,
- rumień zapalny,
- możliwość sączenia się treści ropnej.
Lokalizacja obejmuje najczęściej:
- twarz (strefa T),
- plecy i klatkę piersiową,
- okolice pośladków i ud (w zapaleniu mieszków włosowych),
- okolice poddane tarciu (kołnierzyk, paski, bielizna).
W przeciwieństwie do zmian niezapalnych (zaskórników), pryszcze bakteryjne wiążą się z aktywną reakcją immunologiczną, co zwiększa ryzyko powstawania przebarwień pozapalnych (PIH) oraz blizn zanikowych lub przerostowych.
Pryszcze bakteryjne – leczenie
Leczenie powinno być dostosowane do nasilenia zmian oraz ich lokalizacji i obejmuje terapię miejscową, ogólnoustrojową oraz zabiegową.
1. Leczenie miejscowe
Stosowane w łagodnych i umiarkowanych postaciach:
- nadtlenek benzoilu (BPO) – działanie bakteriobójcze, brak ryzyka oporności,
- retinoidy miejscowe (adapalen, tretynoina) – normalizacja keratynizacji,
- antybiotyki miejscowe (klindamycyna, erytromycyna) – zawsze w terapii skojarzonej,
- kwas azelainowy – działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.
Monoterapia antybiotykiem miejscowym nie jest rekomendowana ze względu na ryzyko lekooporności.
2. Leczenie ogólne
Wskazane w cięższych postaciach:
- antybiotyki doustne (doksycyklina, limecyklina) – działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne,
- izotretynoina doustna – w ciężkich postaciach guzkowo-torbielowatych,
- leczenie hormonalne – w przypadku zaburzeń androgenowych u kobiet.
3. Leczenie zabiegowe (wspomagające)
W terapii zmian zapalnych i profilaktyce blizn zastosowanie znajdują:
- peelingi medyczne (kwas salicylowy, pirogronowy),
- oczyszczanie high-tech z wykorzystaniem technologii wodno-próżniowych,
- terapia światłem LED o działaniu przeciwbakteryjnym,
- radiofrekwencja mikroigłowa w leczeniu blizn potrądzikowych,
- laserowe leczenie zmian zapalnych i przebarwień pozapalnych.
W Ambasadzie Urody Clinic & Spa stosowane są m.in.:
- peelingi medyczne dostosowane do skóry trądzikowej,
- hydradermabrazja i zabiegi high-tech regulujące łojotok,
- radiofrekwencja mikroigłowa w terapii blizn potrądzikowych,
- zabiegi laserowe redukujące rumień i zmiany zapalne.
Postępowanie wspomagające
- unikanie wyciskania zmian,
- stosowanie dermokosmetyków niekomedogennych,
- fotoprotekcja (SPF 30–50),
- dieta o niskim indeksie glikemicznym.
Właściwie prowadzona terapia pozwala na kontrolę procesu zapalnego oraz minimalizację powikłań w postaci blizn i przebarwień. Kluczowe jest wczesne wdrożenie leczenia – zwłaszcza u pacjentów z predyspozycją do bliznowacenia.
