Przepuklina żołądkowa

Przepuklina żołądkowa to stan, w którym część żołądka przemieszcza się powyżej przepony, do jamy klatki piersiowej, przez anatomiczny otwór przepony – rozwór przełykowy. W warunkach prawidłowych przez rozwór przełykowy przechodzi wyłącznie przełyk, a żołądek pozostaje w jamie brzusznej. Osłabienie struktur podporowych przepony lub zwiększone ciśnienie śródbrzuszne sprzyjają przemieszczeniu narządów.
 

Wyróżnia się kilka typów przepukliny żołądkowej, z których najważniejsze to:

Przepuklina wślizgowa (osiowa)

• najczęstsza postać (ok. 90% przypadków),

• do klatki piersiowej przemieszcza się połączenie przełykowo-żołądkowe wraz z częścią wpustu żołądka,
• często współistnieje z chorobą refluksową przełyku.

• rzadsza, ale potencjalnie groźniejsza,
• połączenie przełykowo-żołądkowe pozostaje na swoim miejscu, natomiast część dna żołądka przemieszcza się obok przełyku,
• wiąże się z ryzykiem uwięźnięcia i niedokrwienia żołądka.
  ​

• łączy cechy przepukliny wślizgowej i okołoprzełykowej.
   

Do czynników sprzyjających powstawaniu przepukliny żołądkowej należą:

• osłabienie przepony związane z wiekiem,
• przewlekłe zwiększenie ciśnienia śródbrzusznego (otyłość, ciąża, przewlekłe zaparcia),
• przewlekły kaszel,
• dźwiganie dużych ciężarów,
• wrodzone zaburzenia budowy rozworu przełykowego.

Objawy przepukliny żołądkowej są zróżnicowane i w dużej mierze zależą od jej typu oraz stopnia zaawansowania. U wielu pacjentów, szczególnie z niewielką przepukliną wślizgową, schorzenie może przebiegać bezobjawowo.

Najczęstsze objawy obejmują:

• zgagę – piekące uczucie za mostkiem, nasilające się po posiłkach lub w pozycji leżącej,
• refluks żołądkowo-przełykowy – cofanie się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku,
• ból lub dyskomfort w nadbrzuszu i poza mostkiem,
• uczucie pełności po jedzeniu,
• odbijanie, kwaśny posmak w ustach,
• nudności, rzadziej wymioty.

W przypadkach bardziej zaawansowanych lub przy przepuklinie okołoprzełykowej mogą występować objawy alarmowe, takie jak:

• trudności w połykaniu (dysfagia),
• ból w klatce piersiowej imitujący chorobę wieńcową,
• duszność po posiłkach,
• niedokrwistość z niedoboru żelaza (na skutek przewlekłych mikrokrawień),
• nagły, silny ból w nadbrzuszu – mogący świadczyć o uwięźnięciu przepukliny.

Nieleczona przepuklina żołądkowa, zwłaszcza współistniejąca z refluksem, może prowadzić do powikłań, takich jak:

• zapalenie przełyku,
• owrzodzenia przełyku,
• zwężenia przełyku,
• przełyk Barretta (stan przednowotworowy).

Leczenie przepukliny żołądkowej zależy od rodzaju przepukliny, nasilenia objawów oraz obecności powikłań. W wielu przypadkach postępowanie ma charakter zachowawczy, natomiast leczenie operacyjne jest zarezerwowane dla określonych wskazań.
 

Stosowane głównie u pacjentów z przepukliną wślizgową i objawami refluksu. Obejmuje:

1. Modyfikację stylu życia i diety

• redukcję masy ciała u osób z nadwagą,
• spożywanie mniejszych, częstszych posiłków,
• unikanie posiłków przed snem (co najmniej 2–3 godziny),
• unikanie alkoholu, kawy, czekolady, tłustych i pikantnych potraw,
• uniesienie wezgłowia łóżka,
• zaprzestanie palenia tytoniu.

2. Farmakoterapię

• leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego (np. inhibitory pompy protonowej),
• leki zobojętniające kwas żołądkowy,
• preparaty poprawiające motorykę przewodu pokarmowego (w wybranych przypadkach).

Celem leczenia zachowawczego jest kontrola objawów, a nie cofnięcie samej przepukliny.

Wskazania do leczenia chirurgicznego obejmują:

• przepuklinę okołoprzełykową,
• brak skuteczności leczenia zachowawczego,
• nawracające powikłania refluksu,
• ryzyko uwięźnięcia żołądka,
• znaczne pogorszenie jakości życia pacjenta.
   

Najczęściej stosowane techniki chirurgiczne to:

• laparoskopowa repozycja żołądka do jamy brzusznej,
• zwężenie rozworu przełykowego przepony,
• fundoplikacja (wytworzenie mankietu z dna żołądka wokół dolnego odcinka przełyku w celu zapobiegania refluksowi).

Zabiegi te charakteryzują się wysoką skutecznością i stosunkowo krótkim okresem rekonwalescencji, jednak wymagają odpowiedniej kwalifikacji pacjenta.