Wągry w uchu
wróć do strony głównej
Wągry w uchu to potoczne określenie zaskórników otwartych (comedones) zlokalizowanych w obrębie małżowiny usznej lub przewodu słuchowego zewnętrznego. Są to zmiany niezapalne powstające w wyniku zaczopowania ujścia mieszka włosowego przez nadmiar łoju, złuszczone komórki naskórka i zanieczyszczenia. Ciemne zabarwienie wągra nie wynika z „brudu”, lecz z utlenienia melaniny i lipidów w kontakcie z powietrzem. Okolica ucha, mimo że często pomijana w codziennej pielęgnacji, zawiera liczne gruczoły łojowe, co sprzyja powstawaniu zmian. Wągry w uchu zwykle mają charakter kosmetyczny, jednak nieprawidłowe postępowanie może prowadzić do stanu zapalnego, zapalenia mieszka włosowego lub czyraka przewodu słuchowego.
Wągry w uchu – co to?
Powstawanie wągrów w obrębie ucha jest efektem zaburzenia rogowacenia ujścia mieszka włosowego (hiperkeratoza) oraz nadmiernej produkcji łoju (seborrhoea). W patogenezie kluczowe znaczenie mają:
- Nadaktywność gruczołów łojowych – regulowana hormonalnie (androgeny), nasilona w okresie dojrzewania, w stresie, przy insulinooporności.
- Nieprawidłowe złuszczanie naskórka – zaleganie korneocytów prowadzi do tworzenia czopu rogowego.
- Czynniki mechaniczne – ucisk słuchawek dousznych, aparatów słuchowych, czapek, kasków.
- Nadmierna okluzja skóry – stosowanie tłustych preparatów w okolicy ucha, kosmetyków do włosów spływających na małżowinę.
- Niedostateczna higiena tej okolicy lub przeciwnie – zbyt agresywne oczyszczanie prowadzące do reaktywnego łojotoku.
- Mikrobiom skóry – kolonizacja przez Cutibacterium acnes może sprzyjać przejściu zmiany niezapalnej w zapalną.
W przewodzie słuchowym zewnętrznym dodatkowo obecne są gruczoły woskowinowe (ceruminous glands), produkujące woskowinę. Jej nadmiar może mieszać się z łojem i złuszczonym naskórkiem, tworząc masy przypominające zaskórniki.
Czynniki ryzyka obejmują:
- cerę łojotokową i trądzikową,
- hiperandrogenizm,
- stosowanie komedogennych kosmetyków do włosów,
- przewlekły stres i dietę o wysokim indeksie glikemicznym.
Wągry w uchu – jak usunąć
Postępowanie powinno być dostosowane do lokalizacji zmiany – inne zasady obowiązują w obrębie małżowiny usznej, inne w przewodzie słuchowym.
1. Postępowanie dermatologiczne i kosmetologiczne (małżowina uszna)
- Preparaty keratolityczne:
- kwas salicylowy 1–2% (lipofilny, penetruje czop łojowy),
- retinoidy miejscowe (adapalen, tretinoina – regulują rogowacenie),
- kwas azelainowy (działanie przeciwzaskórnikowe i przeciwbakteryjne).
- Peelingi medyczne z kwasem salicylowym lub migdałowym – wykonywane punktowo w warunkach gabinetowych.
- Oczyszczanie zabiegowe manualne (kontrolowane) – przeprowadzane przez wykwalifikowanego specjalistę, z zachowaniem zasad aseptyki.
- Oczyszczanie high-tech – np. peeling kawitacyjny lub hydrabrazja wodna w obrębie małżowiny usznej.
2. Zmiany w przewodzie słuchowym
Zmiany zlokalizowane głęboko w przewodzie słuchowym wymagają:
- konsultacji laryngologicznej,
- ewentualnego usunięcia pod kontrolą wzroku (otoskop),
- wykluczenia czyraka przewodu słuchowego.
Samodzielne manipulowanie w przewodzie słuchowym może doprowadzić do:
- uszkodzenia nabłonka,
- wtórnej infekcji bakteryjnej,
- obrzęku i silnego bólu,
- w skrajnych przypadkach – perforacji błony bębenkowej.
3. Profilaktyka
- regularne, delikatne oczyszczanie małżowiny usznej,
- unikanie tłustych kosmetyków w tej okolicy,
- higiena słuchawek i aparatów słuchowych,
- stosowanie preparatów regulujących łojotok przy cerze trądzikowej.
Wągry w uchu – wyciskanie
Wyciskanie wągrów w uchu jest najczęstszym, lecz niezalecanym sposobem postępowania. W obrębie małżowiny usznej nieprawidłowa technika może prowadzić do:
- uszkodzenia ściany mieszka włosowego,
- przekształcenia zaskórnika w grudkę zapalną,
- powstania ropnia lub czyraka,
- blizny przerostowej (rzadko, ale możliwe przy predyspozycji).
W obrębie przewodu słuchowego wyciskanie jest szczególnie niebezpieczne ze względu na:
- cienką, silnie unerwioną skórę,
- ograniczoną przestrzeń anatomiczną,
- ryzyko gwałtownego rozwoju zapalenia ucha zewnętrznego.
Jeżeli zmiana:
- jest bolesna,
- szybko rośnie,
- towarzyszy jej obrzęk i zaczerwienienie,
- powoduje uczucie zatkania ucha,
należy pilnie skonsultować się z lekarzem.
Wągry w uchu są zmianą niezapalną wynikającą z zaburzeń rogowacenia i łojotoku. W większości przypadków mają charakter kosmetyczny, jednak ich nieprawidłowe usuwanie może prowadzić do powikłań infekcyjnych. Leczenie powinno koncentrować się na regulacji keratynizacji i kontroli produkcji łoju, a nie na mechanicznym wyciskaniu.
