Łysienie na czubku głowy
wróć do strony głównej
Łysienie na czubku głowy to postępujące przerzedzenie włosów w okolicy szczytu czaszki (vertex), najczęściej obserwowane u mężczyzn, ale występujące również u kobiet. W ujęciu klinicznym jest to typowa lokalizacja dla łysienia androgenowego (androgenetic alopecia, AGA) – przewlekłej, uwarunkowanej genetycznie choroby mieszków włosowych zależnej od działania androgenów. Proces ten polega na stopniowej miniaturyzacji mieszków włosowych, skróceniu fazy anagenu (wzrostu) oraz wydłużeniu fazy telogenu (spoczynku). W efekcie włosy stają się cieńsze, krótsze i jaśniejsze, aż w końcu przestają być widoczne klinicznie. Łysienie w tej lokalizacji może mieć także inne przyczyny, dlatego wymaga różnicowania dermatologicznego i – w wybranych przypadkach – diagnostyki ogólnoustrojowej.
Łysienie na czubku głowy – przyczyny
Najczęstszą przyczyną łysienia w okolicy vertex jest łysienie androgenowe. Mechanizm obejmuje nadwrażliwość mieszków włosowych na dihydrotestosteron (DHT), aktywną pochodną testosteronu powstającą przy udziale enzymu 5-α-reduktazy. U osób predysponowanych genetycznie DHT prowadzi do:
- skrócenia fazy anagenu,
- miniaturyzacji mieszków włosowych,
- zastępowania włosów terminalnych włosami meszkowymi (vellus),
- zmniejszenia gęstości i średnicy włosów.
Inne możliwe przyczyny łysienia na czubku głowy obejmują:
- łysienie telogenowe – rozlane wypadanie włosów po stresie, infekcji, zabiegu operacyjnym, ciąży;
- łysienie plackowate – choroba autoimmunologiczna prowadząca do ogniskowej utraty włosów;
- łysienie bliznowaciejące – związane z trwałym zniszczeniem mieszków (np. w przebiegu liszaja płaskiego mieszkowego);
- przewlekłe stany zapalne skóry owłosionej (łojotokowe zapalenie skóry, grzybica);
- czynniki mechaniczne (przewlekłe napięcie włosów – traction alopecia).
U kobiet łysienie na czubku głowy może przyjmować postać tzw. „rozlanego przerzedzenia centralnego”, bez cofania linii czołowej, co odróżnia je od typowego wzorca męskiego (skala Hamiltona-Norwooda).
Łysienie na czubku głowy a problemy zdrowotne
Choć łysienie androgenowe jest chorobą miejscową skóry owłosionej, liczne badania epidemiologiczne wskazują na jego możliwe powiązania z zaburzeniami ogólnoustrojowymi, szczególnie u mężczyzn z wczesnym początkiem AGA.
Do najczęściej analizowanych zależności należą:
- zespół metaboliczny (otyłość trzewna, insulinooporność, dyslipidemia),
- nadciśnienie tętnicze,
- zwiększone ryzyko choroby niedokrwiennej serca,
- zaburzenia gospodarki węglowodanowej,
- hiperandrogenizm u kobiet (np. w przebiegu PCOS).
Mechanizmy łączące AGA z chorobami metabolicznymi obejmują m.in.:
- wspólne podłoże genetyczne,
- przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu,
- zaburzenia mikrokrążenia,
- wpływ androgenów na metabolizm lipidów i wrażliwość insulinową.
W praktyce klinicznej warto rozważyć diagnostykę ogólną u pacjentów z:
- nagłym nasileniem łysienia,
- współistniejącą otyłością brzuszną,
- zaburzeniami miesiączkowania (u kobiet),
- objawami endokrynologicznymi (np. hirsutyzm, trądzik oporny na leczenie).
Podstawowe badania obejmują: morfologię, ferrytynę, TSH, FT3, FT4, witaminę D, poziom androgenów (u kobiet), glikemię i lipidogram.
Łysienie na czubku głowy – leczenie
Leczenie łysienia na czubku głowy zależy od etiologii oraz stopnia zaawansowania procesu. W przypadku łysienia androgenowego stosuje się terapię miejscową, ogólną oraz zabiegową.
Leczenie farmakologiczne:
- Minoksydyl miejscowy (2–5%) – wydłuża fazę anagenu, zwiększa średnicę włosa;
- Finasteryd (u mężczyzn) – inhibitor 5-α-reduktazy typu II, zmniejsza stężenie DHT;
- Dutasteryd – silniejszy inhibitor 5-α-reduktazy (stosowany off-label);
- u kobiet: leczenie antyandrogenowe (np. spironolakton, po konsultacji lekarskiej).
Terapie zabiegowe stosowane w medycynie estetycznej i trychologii:
- mezoterapia igłowa skóry głowy (koktajle odżywcze, peptydy biomimetyczne),
- osocze bogatopłytkowe (PRP),
- zabiegi z wykorzystaniem czynników wzrostu,
- karboksyterapia skóry głowy,
- radiofrekwencja mikroigłowa stymulująca angiogenezę i neokolagenezę,
- terapie światłem (LLLT).
W zaawansowanych przypadkach rozważa się przeszczep włosów metodą FUE lub FUT, który polega na autologicznym przemieszczeniu mieszków włosowych z okolicy potylicznej do obszaru wyłysienia.
Skuteczność leczenia zależy od:
- wczesnego wdrożenia terapii,
- systematyczności,
- indywidualnej reakcji mieszków włosowych,
- równoczesnej korekty czynników ogólnoustrojowych.
Należy podkreślić, że miniaturyzacja mieszków jest procesem postępującym, dlatego terapia ma charakter długoterminowy i podtrzymujący. Wczesna interwencja zwiększa szansę na zahamowanie procesu oraz częściową odbudowę gęstości włosów.
