Obrzęk malarny
wróć do strony głównej
Obrzęk malarny to nagromadzenie płynu w tkankach górnej części policzka, bezpośrednio poniżej dolnego brzegu oczodołu, zwykle nad więzadłem jarzmowo-skórnym. Ma postać miękkiego, niekiedy okresowo nasilającego się uwypuklenia, które może być szczególnie widoczne rano, po spożyciu alkoholu, niedoborze snu lub ekspozycji na ciepło. Należy do spektrum zmian określanych w literaturze jako malar edema, malar mounds i festoons, jednak terminy te nie są synonimami. Obrzęk malarny jest przede wszystkim zmianą płynową, podczas gdy wał malarny zawiera także tkankę tłuszczową, a feston obejmuje wiotkość skóry i mięśnia okrężnego oka. Prawidłowe rozpoznanie ma zasadnicze znaczenie, ponieważ każda z tych postaci wymaga odmiennego postępowania.
Obrzęk malarny - co to jest
Obrzęk malarny powstaje w charakterystycznym obszarze przejścia powieki dolnej w policzek. Jego górną granicę wyznacza dolny brzeg oczodołu, a dolną najczęściej przyczepy skórne więzadła jarzmowo-skórnego i przegrody malarnej. Przegroda malarna jest włóknistą strukturą biegnącą od okostnej brzegu oczodołu do skóry policzka. Ogranicza swobodne przemieszczanie się płynu, dlatego może sprzyjać jego gromadzeniu powyżej przyczepu.
W praktyce klinicznej wyróżnia się trzy nakładające się postacie:
- obrzęk malarny, w którym dominuje płyn śródmiąższowy, a wielkość uwypuklenia może zmieniać się w ciągu dnia;
- wał lub poduszka malarna, czyli trwalsze uwypuklenie zawierające obrzęk, tkankę tłuszczową i elementy mięśnia okrężnego oka;
- feston malarny, tworzący zwisający fałd skóry i mięśnia, zwykle związany z zaawansowaną wiotkością tkanek.
Obrzęk najczęściej występuje obustronnie, choć jego nasilenie może być asymetryczne. Ma przede wszystkim znaczenie estetyczne, ale nagły, jednostronny, bolesny lub zaczerwieniony obrzęk wymaga diagnostyki lekarskiej. Należy wówczas wykluczyć między innymi zakażenie, reakcję alergiczną, chorobę zatok, zaburzenia okulistyczne albo powikłanie wcześniejszego zabiegu.
Obrzęk malarny - czym różni się od worków pod oczami
Określenie „worki pod oczami” jest pojęciem potocznym i może obejmować kilka odmiennych zmian anatomicznych. Klasyczne worki powiekowe znajdują się wyżej niż obrzęk malarny i najczęściej wynikają z uwypuklenia tłuszczu oczodołowego przez osłabioną przegrodę oczodołową. Obrzęk malarny leży natomiast na górnej części kości jarzmowej, poniżej granicy powieki dolnej.
Cecha | Obrzęk malarny | Worki pod oczami |
Położenie | Górna część policzka, nad wyniosłością jarzmową | Bezpośrednio pod rzęsami dolnej powieki |
Główny składnik | Płyn śródmiąższowy | Najczęściej uwypuklony tłuszcz oczodołowy, czasem także obrzęk |
Zmienność | Często większy rano i zmienny w ciągu dnia | Zwykle bardziej stały |
Dolna granica | Może być ostro zaznaczona przez więzadła policzka | Odpowiada granicy powieki dolnej |
Reakcja na blefaroplastykę | Ograniczona, jeśli nie skoryguje się struktur policzka | Zwykle lepsza przy rzeczywistych przepuklinach tłuszczowych |
Obrzęku malarnego nie należy również utożsamiać z doliną łez, która jest zagłębieniem, ani z cieniami pod oczami wynikającymi z pigmentacji, prześwitywania naczyń lub zacienienia anatomicznego. U jednej osoby kilka tych problemów może występować jednocześnie. Ocenę ułatwia porównanie wyglądu twarzy rano i wieczorem, badanie palpacyjne, analiza napięcia skóry oraz ustalenie, czy wcześniej podawano w okolicy oka kwas hialuronowy.
Obrzęk malarny - dlaczego powstaje
Mechanizm obrzęku malarnego jest wieloczynnikowy. Kluczowe znaczenie przypisuje się współdziałaniu anatomii więzadeł twarzy, przepuszczalności naczyń, odpływu limfatycznego oraz zmian związanych ze starzeniem. Płyn może gromadzić się w luźnej tkance położonej powierzchownie względem mięśnia okrężnego oka, podczas gdy przyczepy przegrody malarnej ograniczają jego przemieszczanie ku dołowi.
Do czynników sprzyjających należą:
- predyspozycje anatomiczne i rodzinne, w tym układ więzadeł oraz budowa tkanek miękkich policzka;
- starzenie twarzy, prowadzące do wiotczenia skóry, osłabienia mięśnia okrężnego oka, zmian objętości przedziałów tłuszczowych i przebudowy kości oczodołu;
- upośledzenie odpływu limfatycznego, nasilane przez przewlekły stan zapalny, zabiegi lub bliznowacenie;
- alergie, zapalenie skóry, przewlekłe pocieranie oczu i niektóre choroby zatok;
- duża podaż soli, alkohol, niewyspanie i wysoka temperatura, które mogą przejściowo zwiększać retencję płynu;
- choroby ogólnoustrojowe powodujące obrzęki, między innymi choroby nerek, serca, wątroby lub tarczycy;
- zabiegi z użyciem wypełniaczy, szczególnie kwasu hialuronowego w dolinie łez.
Kwas hialuronowy wiąże wodę, a jego nadmierna objętość lub niekorzystne położenie może uciskać naczynia limfatyczne. Opóźniony obrzęk może ujawnić się nawet długo po iniekcji. Z tego względu informacja o wszystkich wcześniejszych zabiegach w okolicy oczodołowej jest ważnym elementem kwalifikacji do leczenia.
Obrzęk malarny - dlaczego trudno go usunąć
Trudność leczenia wynika z tego, że widoczna wypukłość rzadko jest wyłącznie „nadmiarem wody”. Może jednocześnie obejmować zastój limfatyczny, tkankę tłuszczową, zwiotczałą skórę, rozciągnięty mięsień okrężny oka oraz głębokie bruzdy powstające w miejscach przyczepu więzadeł. Usunięcie jednego komponentu nie zawsze koryguje pozostałe.
Dodatkowe ograniczenia to:
- indywidualna i nie w pełni modyfikowalna anatomia przegrody malarnej;
- bardzo cienka skóra okolicy oka i mały margines bezpieczeństwa zabiegowego;
- skłonność do nawrotów wynikająca z utrzymujących się zaburzeń odpływu limfy;
- możliwość przejścia długo trwającego obrzęku w trwały wał lub feston;
- niewielka liczba badań porównawczych wysokiej jakości.
Sama blefaroplastyka powiek dolnych może usunąć przepukliny tłuszczowe, lecz nie musi zmniejszyć obrzęku położonego niżej na policzku. Podobnie wypełnienie doliny łez może zamaskować zagłębienie, ale u osoby z zaburzonym odpływem limfatycznym zwiększyć ciężkość i obrzęk tkanek. Leki moczopędne nie stanowią standardowego leczenia miejscowego obrzęku malarnego i nie powinny być stosowane bez wskazań internistycznych.
Obrzęk malarny - jakie zabiegi go zmniejszają
Nie istnieje jeden zabieg skuteczny u wszystkich pacjentów. Metodę należy dobierać do dominującego składnika zmiany: zastoju płynu, wiotkości skóry, obecności tkanki tłuszczowej, utrwalonego festonu albo powikłania po wypełniaczu. W Ambasadzie Urody dostępne są następujące zabiegi, które mogą zostać uwzględnione po kwalifikacji:
- INDIBA Deep Face wykorzystuje radiofrekwencję o częstotliwości 448 kHz. Poprawa miejscowego mikrokrążenia i oddziaływanie na tkanki mogą wspomagać zmniejszenie miękkiego obrzęku oraz poprawę napięcia skóry.
- BeautyTek wykorzystuje modulowane mikroprądy dobierane do właściwości bioelektrycznych tkanek. Może wspierać mikrokrążenie, drenaż i regenerację.
- ICOONE Face Lift oraz endermologia LPG na twarz, w tym Ergolift, powodują kontrolowaną mechaniczną stymulację skóry i tkanki podskórnej. Programy drenujące mogą zmniejszać zastój limfatyczny i przejściową opuchliznę okolicy oczu. Podobny cel mają manualny drenaż limfatyczny i odpowiednio dobrane masaże twarzy, w tym masaż japoński.
- Karboksyterapia może wspomagać mikrokrążenie i poprawiać jakość skóry.
- Mezoterapia igłowa i mikroigłowa, stymulatory tkankowe oraz osocze bogatopłytkowe działają głównie regeneracyjnie, poprawiając nawilżenie, gęstość i sprężystość skóry.
- radiofrekwencję mikroigłową, stosowaną przede wszystkim przy wiotkości skóry i wczesnych festonach; kontrolowane mikrouszkodzenia oraz ogrzewanie skóry właściwej pobudzają przebudowę kolagenu;
- laseroterapię frakcyjną, w tym laser CO₂, oraz fotoodmładzanie, poprawiające napięcie, strukturę, koloryt i komponent naczyniowy skóry. Metody te oddziałują głównie na jej jakość, a nie na izolowany zastój płynu;
- HIFU i inne technologie liftingujące, których zadaniem jest poprawa napięcia tkanek. W delikatnej okolicy oczodołowej wymagają ścisłej kwalifikacji, odpowiedniej głębokości działania i ochrony oka;
- Blefaroplastyka powiek dolnych może być wskazana przy współistniejących przepuklinach tłuszczowych lub nadmiarze skóry. Nie zawsze usuwa obrzęk położony niżej na policzku, a rozległe festony mogą wymagać szerszej korekcji chirurgicznej środkowego piętra twarzy.
Największej poprawy po metodach drenujących można oczekiwać przy miękkim obrzęku, którego nasilenie zmienia się w ciągu dnia. Utrwalone wały malarne i festony odpowiadają na leczenie zachowawcze słabiej. Rezultaty mogą być częściowe lub czasowe, dlatego terapia powinna mieć charakter etapowy i uwzględniać realistyczne cele.
Jeżeli przyczyną jest nieprawidłowo umieszczony wypełniacz z kwasu hialuronowego, lekarz może rozważyć hialuronidazę. Kolejne podanie wypełniacza nie jest leczeniem aktywnego obrzęku i może go nasilić. Zaawansowane wały i festony powinien ocenić chirurg plastyczny lub okuloplastyczny. Wyniki leczenia zachowawczego są zwykle częściowe, dlatego plan terapii powinien obejmować realistyczne cele, dokumentację fotograficzną i etapową ocenę odpowiedzi.
