Odstające uszy

Przyczyny odstających uszu są przede wszystkim związane z budową anatomiczną chrząstki małżowiny usznej i mają charakter wrodzony. Do najczęstszych mechanizmów należą:

• Niedostateczne wykształcenie grobelki (antihelix) – brak lub słabe zaznaczenie naturalnego fałdu powoduje „rozprostowanie” małżowiny i jej odstawanie.
• Przerost muszli małżowiny (concha auriculae) – nadmierna głębokość muszli pcha ucho ku przodowi.
• Nieprawidłowy kąt czaszkowo-małżowinowy – fizjologicznie wynosi ok. 20–30°, jego zwiększenie prowadzi do widocznego odstawania uszu.
• Asymetria struktur chrząstkowych – jedno ucho może być bardziej odstające lub inaczej ukształtowane.

Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę – cecha ta często występuje rodzinnie. Rzadziej odstające uszy mogą być następstwem urazów, zaburzeń rozwojowych chrząstki lub powikłań po stanach zapalnych. Wbrew obiegowym opiniom, pozycja dziecka podczas snu czy noszenie czapek nie ma istotnego wpływu na rozwój tej cechy.

Leczenie odstających uszu ma charakter estetyczny i jest ukierunkowane na trwałą korekcję kształtu oraz ustawienia małżowin usznych. Metodą o udokumentowanej skuteczności pozostaje leczenie chirurgiczne, jednak w określonych sytuacjach stosuje się również inne strategie.
 

U niemowląt, w pierwszych tygodniach życia, gdy chrząstka jest jeszcze podatna na modelowanie (wysokie stężenie estrogenów matczynych), możliwe jest:

• stosowanie specjalnych systemów modelujących małżowinę,
• delikatne formowanie kształtu ucha przez kilka tygodni.

Metoda ta jest nieskuteczna u starszych dzieci i dorosłych.
 

Otoplastyka to standardowa procedura korekcji odstających uszu. Polega na chirurgicznym uformowaniu chrząstki i zbliżeniu małżowiny do czaszki. W zależności od anatomii ucha stosuje się:

• modelowanie grobelki za pomocą szwów trwałych,
• redukcję lub przemieszczenie chrząstki muszli,
• techniki łączone, dostosowane indywidualnie do pacjenta.

Zabieg wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu miejscowym (u dzieci również w ogólnym), a nacięcie prowadzi się w bruździe zausznej, co ogranicza widoczność blizn.
 

• trwała korekcja kształtu uszu,
• poprawa proporcji twarzy,
• wysoki poziom satysfakcji pacjentów,
• brak wpływu na słuch.

Powikłania występują rzadko i obejmują krwiak, infekcję lub częściowy nawrót odstawania.

Koszt leczenia odstających uszu zależy od kilku kluczowych czynników i nie powinien być rozpatrywany wyłącznie w kategoriach ceny zabiegu. Na ostateczny koszt wpływają:

• zakres korekcji (jedno- lub obustronna),
• stopień złożoności anatomicznej małżowiny,
• zastosowana technika chirurgiczna,
• rodzaj znieczulenia,
• doświadczenie operatora oraz standard opieki okołooperacyjnej.

Cena zazwyczaj obejmuje konsultację kwalifikacyjną, sam zabieg, opatrunki oraz wizyty kontrolne. U dzieci i młodzieży korekcja bywa wykonywana wcześniej ze względów psychologicznych, jednak z medycznego punktu widzenia może być przeprowadzona po zakończeniu intensywnego wzrostu małżowiny (zwykle po 5.–6. roku życia). Należy podkreślić, że jest to procedura planowa, nieobjęta refundacją w przypadku wskazań wyłącznie estetycznych.

Do procedur stosowanych w korekcji odstających uszu należą przede wszystkim zabiegi chirurgiczne o udokumentowanej skuteczności:

• Otoplastyka klasyczna
  Chirurgiczne modelowanie chrząstki małżowiny z dostępu zausznego, umożliwiające trwałą korekcję ustawienia i kształtu ucha.
• Otoplastyka technikami szwowymi
  Wykorzystanie trwałych szwów do odtworzenia prawidłowej grobelki i zmniejszenia kąta odstawania.
• Korekcja asymetrii małżowin
  Indywidualnie planowane procedury korygujące różnice w kształcie i ustawieniu uszu.

Metody małoinwazyjne i „bezoperacyjne” reklamowane jako alternatywa dla otoplastyki nie mają trwałej skuteczności u dorosłych pacjentów i nie stanowią standardu postępowania medycznego. Z perspektywy naukowej jedynie chirurgiczna korekcja chrząstki pozwala na stabilny, długoterminowy efekt estetyczny.