Przewypełnienie twarzy
wróć do strony głównej
Przewypełnienie twarzy to niepożądany efekt nadmiernego, zbyt częstego lub niewłaściwie zaplanowanego stosowania wypełniaczy i innych preparatów zwiększających objętość tkanek. W piśmiennictwie anglojęzycznym zjawisko określa się jako facial overfilled syndrome lub overfilled face syndrome. Twarz może wyglądać na obrzękniętą, poszerzoną i nieproporcjonalną, a jej naturalne kontury oraz mimika ulegają zatarciu. Problem nie zależy wyłącznie od liczby podanych mililitrów. Znaczenie mają również anatomia pacjenta, właściwości preparatu, miejsce i głębokość jego podania, kumulacja wcześniejszych depozytów, migracja materiału oraz zdolność tkanek do przyjęcia dodatkowej objętości. Przewypełnienie nie jest przy tym rozpoznaniem równoważnym z każdym obrzękiem lub niezadowalającym efektem estetycznym. Wymaga profesjonalnej oceny klinicznej, a niekiedy także badania ultrasonograficznego.
Przewypełnienie twarzy - co to jest
Przewypełnienie twarzy oznacza zaburzenie jej proporcji, konturów lub dynamiki wskutek nadmiernej objętości materiału albo jego nieprawidłowego rozmieszczenia. Najczęściej dotyczy usieciowanego kwasu hialuronowego, lecz podobny obraz może powstać po przeszczepie tłuszczu, wypełniaczach trwałych, hydroksyapatycie wapnia lub preparatach biostymulujących, zwłaszcza gdy zastosowano je bez uwzględnienia skumulowanego efektu wcześniejszych procedur [1–3].
Nie istnieją obecnie powszechnie przyjęte, zwalidowane kryteria diagnostyczne ani jedna graniczna objętość definiująca przewypełnienie. Ta sama ilość preparatu może być odpowiednia dla rozległego ubytku objętości u jednego pacjenta, a nadmierna w niewielkiej, mało podatnej przestrzeni anatomicznej u innej osoby.
Do przewypełnienia mogą prowadzić:
- zbyt duża objętość podana jednorazowo;
- częste zabiegi uzupełniające, wykonywane przed pełną oceną pozostałego preparatu;
- nakładanie się depozytów, ponieważ wypełniacz może utrzymywać się w tkankach dłużej, niż sugeruje widoczny efekt kliniczny;
- niewłaściwy dobór produktu, szczególnie jego sprężystości, spoistości i zdolności wiązania wody;
- podanie w nieodpowiedniej warstwie anatomicznej;
- migracja lub przemieszczenie żelu pod wpływem ciśnienia tkankowego i aktywności mięśni;
- zaburzenie odpływu limfatycznego, istotne zwłaszcza w okolicy podoczodołowej;
- leczenie pojedynczej bruzdy bez analizy całej twarzy, jej szkieletu, przedziałów tłuszczowych i mimiki.
Przewypełnienie należy odróżnić od krótkotrwałego obrzęku pozabiegowego, naturalnie szerokiej budowy twarzy, wzrostu masy ciała, obrzęku limfatycznego, chorób tarczycy, nerek lub serca, reakcji zapalnej, infekcji, późnych guzków zapalnych oraz ziarniniaków. Nie każda pełniejsza twarz jest zatem skutkiem niewłaściwie wykonanego zabiegu.
Przewypełnienie twarzy - jak je rozpoznać u siebie
Ocena powinna obejmować twarz zarówno w spoczynku, jak i podczas uśmiechu, mówienia, zaciskania ust oraz unoszenia brwi. Wczesnym sygnałem bywa nie tyle wyraźne powiększenie jednego obszaru, ile utrata indywidualnych cech i płynnych przejść między okolicami anatomicznymi.
Możliwe cechy przewypełnienia to:
- nienaturalne poszerzenie środkowej części twarzy;
- nadmiernie wypukłe, ciężkie lub stale obrzęknięte policzki;
- zatarcie granicy między dolną powieką a policzkiem;
- obrzęk pod oczami, nasilający się rano lub po zatrzymaniu płynów;
- uwypuklenie okolicy skroniowej, czoła albo łuku jarzmowego;
- nadmierna projekcja ust, zatarta rynienka podnosowa lub wałeczek wypełniacza ponad czerwienią wargową;
- nieproporcjonalnie wydłużona, szeroka lub spiczasta broda;
- ciężka dolna część twarzy i słabiej zaznaczona linia żuchwy;
- asymetria lub widoczne grudki;
- sinawoszare prześwitywanie powierzchownie podanego kwasu hialuronowego, czyli efekt Tyndalla;
- ograniczenie ruchomości tkanek, nienaturalny uśmiech, trudność w pełnym unoszeniu górnej wargi albo wrażenie sztywności;
- wygląd twarzy, który w spoczynku wydaje się akceptowalny, lecz podczas mimiki staje się nieharmonijny.
Samodzielna ocena może być obciążona perspektywą, oświetleniem i zniekształceniami obiektywu. Najbardziej miarodajne jest porównanie standaryzowanych fotografii wykonanych przed zabiegami oraz po ustąpieniu obrzęku, z zachowaniem tej samej pozycji głowy, ogniskowej i oświetlenia.
W badaniu lekarskim znaczenie mają wywiad dotyczący wszystkich wcześniejszych iniekcji, oglądanie, palpacja oraz analiza mimiki. Ultrasonografia wysokiej częstotliwości może pomóc ustalić położenie i głębokość depozytów, odróżnić wypełniacz od obrzęku lub zmiany zapalnej i zaplanować precyzyjne leczenie .
Silny ból, nagłe zblednięcie, marmurkowate zasinienie skóry, zaburzenia widzenia, opadanie powieki albo objawy neurologiczne nie są typowym problemem estetycznym. Mogą wskazywać na powikłanie naczyniowe i wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Przewypełnienie twarzy - dlaczego pacjent przestaje je widzieć
Stopniowe przewypełnienie może pozostawać niezauważone z powodu adaptacji percepcyjnej, nazywanej również przesunięciem wzorca estetycznego (perception drift). Układ wzrokowy przyzwyczaja się do regularnie oglądanego obrazu. Po pewnym czasie zmieniona twarz zaczyna być odbierana jako nowy punkt odniesienia, a częściowy spadek początkowego efektu może być interpretowany jako całkowity zanik preparatu, mimo że jego depozyty nadal znajdują się w tkankach .
Procesowi mogą sprzyjać:
- częste oglądanie twarzy z bardzo małej odległości;
- korzystanie z przedniej kamery, która przy krótkiej ogniskowej zniekształca proporcje;
- filtry cyfrowe i wyidealizowane wzorce rozpowszechniane w mediach społecznościowych;
- koncentrowanie się na jednej okolicy zamiast na całej twarzy;
- wykonywanie kolejnych zabiegów przez różnych specjalistów bez wspólnej dokumentacji;
- poprawianie pojedynczych asymetrii, które w pewnym zakresie są prawidłową cechą biologiczną;
- stopniowe zwiększanie objętości, przez co każda pojedyncza zmiana wydaje się niewielka.
Nie oznacza to, że każda osoba prosząca o kolejny zabieg ma zaburzenia psychiczne. Jeżeli jednak niezadowolenie jest skrajne, pochłania wiele czasu, prowadzi do częstych konsultacji lub pozostaje nieproporcjonalne do widocznej cechy, należy rozważyć ocenę w kierunku dysmorfofobii. Zaburzenie dysmorficzne obrazu ciała jest odrębną jednostką kliniczną i nie powinno być rozpoznawane wyłącznie na podstawie preferowania wyraźnych efektów estetycznych [6].
Pomocne jest ustalenie okresowych „punktów kontrolnych”: fotografii bez filtrów, tej samej pozycji i oświetlenia oraz niezależnej oceny całej twarzy przez doświadczonego lekarza. Czasami najbezpieczniejszą decyzją jest przerwa od procedur zwiększających objętość.
Przewypełnienie twarzy - czy trzeba rozpuszczać wypełniacz
Nie każde przewypełnienie wymaga natychmiastowego ani całkowitego rozpuszczenia preparatu. Postępowanie zależy od rodzaju materiału, lokalizacji, czasu od zabiegu, nasilenia deformacji, obecności obrzęku lub stanu zapalnego oraz oczekiwań pacjenta.
Możliwe strategie obejmują:
- Obserwację
Przy niewielkiej nadkorekcji, bez cech powikłania, można odroczyć decyzję do czasu ustąpienia obrzęku i częściowej biodegradacji preparatu. Nie należy jednak zakładać, że każdy wypełniacz zniknie w czasie deklarowanym orientacyjnie przez producenta. - Celowane podanie hialuronidazy
Hialuronidaza enzymatycznie rozkłada kwas hialuronowy i jest podstawową metodą korekcji nadmiaru, migracji oraz wielu powikłań związanych z wypełniaczami HA . Możliwe jest rozpuszczenie częściowe albo pełne. W Ambasadzie Urody dostępne jest rozpuszczanie kwasu hialuronowego hialuronidazą, poprzedzone konsultacją i, zgodnie z opisem procedury, lokalizacją depozytów w USG. Pozwala to ograniczyć podanie enzymu do obszaru wymagającego korekcji. - Leczenie przyczynowe powikłań
Obrzęk, infekcja, biofilm, guzek zapalny lub ziarniniak wymagają odmiennego postępowania. Samo zwiększenie dawki hialuronidazy nie zastępuje diagnostyki.
Hialuronidaza działa na wypełniacze z kwasu hialuronowego. Nie rozpuszcza hydroksyapatytu wapnia, kwasu poli-L-mlekowego, polikaprolaktonu, PMMA, silikonu ani przeszczepionej tkanki tłuszczowej. W takich przypadkach postępowanie może obejmować obserwację, leczenie przeciwzapalne, korekcję zabiegową lub, rzadziej, chirurgiczną.
Enzym może przejściowo oddziaływać również na naturalny kwas hialuronowy macierzy pozakomórkowej. Opisywane są ponadto ból, obrzęk, siniaki i reakcje nadwrażliwości. Dlatego hialuronidazy nie należy podawać profilaktycznie, bez rozpoznania ani samodzielnie. W powikłaniu naczyniowym priorytetem jest natomiast szybkie leczenie ratunkowe, a nie zachowawcze oczekiwanie .
Przewypełnienie twarzy - jak go uniknąć
Profilaktyka opiera się na leczeniu anatomii i rzeczywistego problemu, a nie na automatycznym uzupełnianiu kolejnych okolic. Przed zabiegiem należy zebrać pełną historię iniekcji, ocenić twarz w spoczynku i ruchu, wykonać dokumentację fotograficzną oraz ustalić, czy dominującym problemem jest utrata objętości, wiotkość, przemieszczenie tkanek, pogorszenie jakości skóry czy aktywność mięśniowa.
Najważniejsze zasady bezpieczeństwa to:
- planowanie całej twarzy zamiast izolowanego „wypełniania zmarszczek”;
- stosowanie najmniejszej objętości umożliwiającej osiągnięcie celu;
- etapowe leczenie z ponowną oceną po stabilizacji efektu;
- unikanie zabiegów „na zapas” i uzupełniania preparatu wyłącznie według kalendarza;
- dobór reologii produktu i warstwy podania do anatomii danej okolicy;
- zachowanie jednego rejestru zawierającego nazwę preparatu, ilość, datę i miejsce podania;
- rozważenie USG przed kolejną wolumetrią, jeżeli wcześniejszy preparat jest wyczuwalny, efekt jest niejasny albo dokumentacja niepełna;
- niewykonywanie kolejnej iniekcji w obszarze niewyjaśnionego obrzęku, bólu lub stanu zapalnego;
- uwzględnianie naturalnej asymetrii, wieku biologicznego, płciowych cech twarzy i ruchomości mięśni.
W ofercie Ambasady Urody znajduje się modelowanie twarzy kwasem hialuronowym, jednak u pacjenta zagrożonego przewypełnieniem powinno być ono rozważane wyłącznie po potwierdzeniu rzeczywistego ubytku objętości. Gdy głównym problemem jest jakość lub wiotkość skóry, alternatywą dla dokładania objętości mogą być dostępne w klinice procedury ukierunkowane na przebudowę tkanek: stymulatory tkankowe i profiloplastyka, osocze bogatopłytkowe PRP oraz czynniki wzrostu CGF, mezoterapia, radiofrekwencja mikroigłowa, klasyczna radiofrekwencja, HIFU SonoQueen, termolifting Zaffiro, Palomar Deep IR, lasery frakcyjne, mikronakłuwanie, peelingi medyczne i nici liftingujące. Dobór musi być indywidualny. Zabiegi energetyczne, biostymulujące ani nici nie usuwają nadmiaru wypełniacza i nie zastępują hialuronidazy, gdy istnieje wskazanie do jej zastosowania.
Najbardziej naturalny rezultat nie polega na maksymalnym wygładzeniu wszystkich zagłębień. Celem powinno być zachowanie rozpoznawalnych cech pacjenta, prawidłowych proporcji, swobodnej mimiki i harmonii twarzy w perspektywie wieloletniej.
