Przykurcz torebkowy po implantach
wróć do strony głównej
Przykurcz torebkowy po implantach piersi jest powikłaniem polegającym na nadmiernym pogrubieniu, włóknieniu i obkurczaniu się torebki łącznotkankowej otaczającej implant. Sama obecność cienkiej torebki jest prawidłową reakcją organizmu na ciało obce. Problem powstaje dopiero wtedy, gdy tkanka bliznowata zaczyna uciskać implant, zwiększa twardość piersi, zmienia jej kształt lub powoduje ból. Przykurcz może rozwinąć się po operacji estetycznej albo rekonstrukcyjnej, jednostronnie lub obustronnie, zarówno w pierwszych miesiącach, jak i wiele lat po wszczepieniu implantów. Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na badaniu przez chirurga plastycznego, uzupełnionym w odpowiednich przypadkach ultrasonografią lub rezonansem magnetycznym. Zaawansowany, bolesny albo deformujący przykurcz często wymaga leczenia operacyjnego.
Przykurcz torebkowy po implantach - co to jest
Po umieszczeniu implantu organizm rozpoczyna fizjologiczną reakcję gojenia. Wokół jego powierzchni powstaje cienka warstwa tkanki włóknistej, nazywana torebką okołoprotezową. Składa się ona między innymi z kolagenu, fibroblastów, miofibroblastów, makrofagów i naczyń krwionośnych. W prawidłowych warunkach pozostaje miękka i nie wpływa na wygląd ani ruchomość piersi.
W przykurczu dochodzi do zaburzonego remodelowania tkanki łącznej. Aktywowane fibroblasty oraz miofibroblasty wytwarzają nadmierną ilość macierzy pozakomórkowej i generują siły kurczące. Znaczenie mają cytokiny profibrotyczne, szczególnie transformujący czynnik wzrostu beta, przewlekły stan zapalny oraz nieprawidłowa organizacja włókien kolagenowych. W części przypadków rozważa się udział biofilmu bakteryjnego, czyli niewielkiej liczby drobnoustrojów przylegających do powierzchni implantu bez objawów typowego ostrego zakażenia. Mechanizm pozostaje jednak wieloczynnikowy i nie zawsze można wskazać jedną przyczynę.
Torebka stopniowo grubieje i zaciska się wokół implantu, co może prowadzić do:
- wzrostu twardości piersi,
- uniesienia lub przemieszczenia implantu,
- kulistego, nienaturalnego zarysu piersi,
- asymetrii,
- pofałdowania albo deformacji implantu,
- bólu i uczucia napięcia tkanek.
Przykurcz nie jest równoznaczny z pęknięciem implantu, infekcją ani nowotworem. Powikłania te mogą jednak współistnieć i wymagają różnicowania. Częstość przykurczu zależy między innymi od wskazania do implantacji, długości obserwacji, przebytej radioterapii, położenia implantu oraz metod stosowanych w badaniach. Implanty nie są wyrobami dożywotnimi, a ryzyko miejscowych powikłań wzrasta wraz z czasem ich pozostawania w organizmie.
Przykurcz torebkowy po implantach - jak go rozpoznać
Najbardziej charakterystycznym objawem jest postępujące stwardnienie piersi. Wczesny przykurcz może być niemal niewyczuwalny, natomiast bardziej zaawansowana postać powoduje widoczną deformację i dolegliwości bólowe.
Objawy sugerujące przykurcz obejmują:
- pierś wyraźnie twardszą od drugiej,
- uczucie ucisku, rozpierania lub napięcia,
- stopniową zmianę kształtu piersi,
- przesunięcie implantu ku górze,
- zmniejszenie naturalnej ruchomości piersi,
- asymetrię położenia fałdów podpiersiowych lub brodawek,
- ból samoistny albo występujący podczas dotyku i ruchu,
- widoczne zniekształcenie piersi.
Rozpoznanie kliniczne ustala chirurg plastyczny na podstawie wywiadu, oglądania i palpacji piersi. Należy ocenić moment wystąpienia zmian, ich dynamikę, rodzaj implantów, przebieg wcześniejszych operacji, przebyte infekcje, urazy, radioterapię oraz dostępne dokumenty dotyczące wszczepionego wyrobu.
USG piersi i okolicy implantu umożliwia ocenę płynu okołoprotezowego, ułożenia implantu, części przypadków uszkodzenia jego powłoki oraz niektórych cech torebki. Rezonans magnetyczny jest szczególnie użyteczny, gdy podejrzewa się pęknięcie implantu silikonowego lub wynik USG pozostaje niejednoznaczny. Badanie obrazowe wspomaga diagnostykę, ale nie zastępuje oceny klinicznej stopnia przykurczu.
Nagłe, jednostronne powiększenie piersi, późny wysięk wokół implantu, guz, owrzodzenie skóry albo powiększenie węzłów chłonnych nie powinny być automatycznie przypisywane przykurczowi. Wymagają pilnej diagnostyki obejmującej między innymi zakażenie, krwiak, pęknięcie implantu oraz rzadkie nowotwory związane z torebką okołoprotezową, w tym BIA-ALCL. Płyn pobrany pod kontrolą USG powinien zostać skierowany do odpowiednich badań cytologicznych, immunohistochemicznych i mikrobiologicznych.
Przykurcz torebkowy po implantach - jakie ma stopnie
Najczęściej wykorzystuje się czterostopniową skalę Bakera. Jest to klasyfikacja kliniczna, opisująca łącznie twardość, wygląd i bolesność piersi.
Stopień Bakera | Obraz kliniczny | Typowe postępowanie |
|---|---|---|
I | Pierś jest miękka i wygląda naturalnie. Torebka nie wywołuje objawów. | Stan fizjologiczny, bez leczenia. |
II | Pierś jest nieco twardsza, ale zachowuje zasadniczo prawidłowy wygląd. | Obserwacja i kontrola, jeśli nie występuje ból ani progresja. |
III | Pierś jest twarda i widocznie zniekształcona. Implant może być uniesiony lub przemieszczony. | Konsultacja chirurgiczna; często rozważa się korekcję operacyjną. |
IV | Pierś jest twarda, bolesna i zniekształcona. | Najczęściej istnieją wskazania do leczenia operacyjnego. |
Stopnie III i IV uznaje się za klinicznie istotny przykurcz. Skala Bakera jest prosta, lecz ma ograniczenia: ocena twardości jest częściowo subiektywna, a zgodność pomiędzy badającymi nie jest idealna. Niewielka twardość u szczupłej pacjentki z implantem umieszczonym płytko może ponadto wynikać z anatomii tkanek, a nie z patologicznego obkurczenia torebki.
W rekonstrukcji piersi bywa stosowana zmodyfikowana skala Bakera, uwzględniająca charakter tkanek po mastektomii i radioterapii. Stopień kliniczny należy zawsze interpretować łącznie z bólem, wpływem na funkcjonowanie, progresją zmian, wynikiem badań obrazowych oraz oczekiwaniami pacjentki. Sama obecność stopnia II bez dolegliwości nie jest automatycznym wskazaniem do operacji.
Przykurcz torebkowy po implantach - co zwiększa jego ryzyko
Etiologia przykurczu jest wieloczynnikowa, a jakość dowodów dla poszczególnych czynników pozostaje nierówna. Najlepiej udokumentowane lub klinicznie istotne czynniki ryzyka obejmują:
- radioterapię piersi lub ściany klatki piersiowej, zwłaszcza w rekonstrukcjach po leczeniu nowotworu;
- zakażenie i przewlekły stan zapalny, również potencjalnie związany z biofilmem bakteryjnym;
- krwiak i surowiczak, które przedłużają miejscową reakcję zapalną;
- rekonstrukcję po mastektomii, szczególnie przy uszkodzeniu i niedokrwieniu tkanek;
- podgruczołowe położenie implantu, które w części analiz wiąże się z większym ryzykiem niż umiejscowienie pod mięśniem piersiowym;
- kolejne operacje piersi, wymiany implantów oraz wcześniejszy przykurcz;
- pęknięcie implantu silikonowego i kontakt tkanek z żelem silikonowym;
- długi czas od implantacji, ponieważ skumulowane ryzyko powikłań rośnie w kolejnych latach;
- zaburzone gojenie rany i utrzymujący się stan zapalny.
Wyniki badań dotyczących powierzchni implantu nie są całkowicie jednorodne. Niektóre analizy wykazywały mniejszą częstość przykurczu przy implantach teksturowanych niż gładkich, szczególnie w położeniu podgruczołowym. Nie oznacza to jednak, że teksturowanie powinno być stosowane rutynowo w profilaktyce. Implanty teksturowane, zwłaszcza makroteksturowane, są związane z ryzykiem BIA-ALCL, dlatego dobór urządzenia wymaga odrębnej oceny korzyści i zagrożeń.
Palenie tytoniu, cukrzyca, otyłość i choroby wpływające na gojenie zwiększają ogólne ryzyko powikłań operacyjnych, choć ich niezależny związek z samym przykurczem nie zawsze został jednoznacznie potwierdzony. Profilaktyka obejmuje staranną technikę chirurgiczną, ograniczenie kontaktu implantu ze skórą, kontrolę krwawienia, zapobieganie zakażeniom i właściwe leczenie krwiaków lub surowiczaków. Nie ma natomiast podstaw, aby samodzielnie wykonywać intensywny masaż, uciskać pierś albo próbować mechanicznie „rozbić” torebkę.
Przykurcz torebkowy po implantach - kiedy konieczna jest reoperacja
Reoperację rozważa się przede wszystkim w stopniu III lub IV, gdy przykurcz powoduje ból, wyraźne zniekształcenie, przemieszczenie implantu albo istotne ograniczenie jakości życia. Wskazaniem może być również progresja zmian, współistniejące pęknięcie implantu, nawracający płyn okołoprotezowy, infekcja lub nieprawidłowy wynik diagnostyki onkologicznej.
Zakres operacji dobiera się indywidualnie. Możliwe procedury obejmują:
- kapsulotomię otwartą, czyli chirurgiczne nacięcie i uwolnienie zwłókniałej torebki;
- kapsulektomię częściową lub całkowitą, polegającą na usunięciu wybranego fragmentu albo całej torebki;
- usunięcie implantu bez jego zastępowania;
- wymianę implantu na nowy;
- zmianę loży implantu, na przykład z podgruczołowej na podmięśniową;
- korektę położenia fałdu podpiersiowego lub innych deformacji;
- mastopeksję, czyli chirurgiczne podniesienie piersi po usunięciu implantów;
- lipofilling piersi, jako metoda uzupełnienia objętości i wyrównania konturu własną tkanką tłuszczową.
Powiększanie piersi implantami, lipofilling oraz operacyjne modelowanie piersi należą do procedur uwzględnianych w ofercie Ambasady Urody. Nieinwazyjne zabiegi na biust dostępne w klinice, takie jak INDIBA, Dermapen 4.0, hydroksyapatyt wapnia, nici, endermologia LPG czy ICOONE, mogą oddziaływać na skórę lub tkankę podskórną, ale nie usuwają patologicznie obkurczonej torebki i nie stanowią leczenia przykurczu. Zabiegi mechaniczne, podciśnieniowe, termiczne lub iniekcyjne w okolicy piersi z implantem wymagają wcześniejszej zgody chirurga, zwłaszcza przy bólu, deformacji, wysięku lub podejrzeniu uszkodzenia implantu.
Kapsulektomia całkowita nie jest konieczna w każdym przypadku, ponieważ może zwiększać ryzyko krwawienia, uszkodzenia tkanek lub odmy opłucnowej. Usuwanie implantu i torebki „en bloc”, czyli w jednym nienaruszonym preparacie, jest uzasadnione głównie w określonych wskazaniach onkologicznych, a nie jako rutynowa metoda leczenia każdego przykurczu. Zamknięta kapsulotomia polegająca na silnym uciskaniu piersi jest metodą niezalecaną ze względu na ryzyko pęknięcia implantu, krwawienia i uszkodzenia tkanek.
Po leczeniu operacyjnym przykurcz może wystąpić ponownie. Dlatego decyzja o reoperacji powinna uwzględniać przyczynę powikłania, stan tkanek, wcześniejszą radioterapię, rodzaj implantu, ryzyko kolejnego nawrotu oraz możliwość pozostawienia piersi bez implantu.
