Resorpcja wypełniacza
wróć do strony głównej
Resorpcja wypełniacza to stopniowa utrata objętości i właściwości mechanicznych preparatu podanego do tkanek. Proces ten zachodzi wskutek degradacji enzymatycznej, reakcji oksydacyjnych, hydrolizy oraz usuwania produktów rozpadu przez organizm. Jego przebieg zależy przede wszystkim od składu i technologii wytworzenia preparatu, miejsca oraz głębokości podania, dawki, właściwości tkanek i indywidualnej odpowiedzi biologicznej pacjenta. Najczęściej termin ten odnosi się do usieciowanych wypełniaczy na bazie kwasu hialuronowego, jednak poszczególne materiały wypełniające ulegają przemianom w odmienny sposób. Zanik widocznego efektu nie zawsze oznacza całkowite usunięcie preparatu z tkanek, dlatego decyzja o kolejnym zabiegu powinna wynikać z badania klinicznego, a nie wyłącznie z czasu, który upłynął od poprzedniej iniekcji.
Resorpcja wypełniacza - co to jest
Wypełniacze tkankowe nie tworzą jednorodnej grupy materiałów. Określenie „resorpcja” może oznaczać zarówno degradację samego preparatu, jak i stopniowe zanikanie uzyskanego efektu estetycznego. Procesy te nie zawsze zachodzą równocześnie. Efekt może osłabnąć wskutek zmian nawodnienia, przemieszczenia lub rozproszenia żelu, remodelingu tkanek i postępującego starzenia, mimo że część materiału pozostaje nadal obecna.
Usieciowany kwas hialuronowy jest polisacharydowym hydrożelem. Usieciowanie, najczęściej za pomocą BDDE, zwiększa odporność preparatu na rozpad i wydłuża jego obecność w tkankach. Degradacja zachodzi głównie poprzez:
- enzymatyczne rozcinanie łańcuchów kwasu hialuronowego przez endogenne hialuronidazy,
- depolimeryzację oksydacyjną wywoływaną przez reaktywne formy tlenu,
- fragmentację sieci żelu i stopniowe usuwanie produktów rozpadu,
- utratę zdolności do wiązania wody i podtrzymywania objętości.
Wypełniacze na bazie hydroksyapatytu wapnia ulegają biodegradacji innym mechanizmem. Żel nośnikowy zanika wcześniej, a mikrosfery hydroksyapatytu są stopniowo rozkładane do jonów wapniowych i fosforanowych. Jednocześnie preparat może pobudzać tworzenie kolagenu, dlatego kliniczny efekt nie zależy wyłącznie od obecności pierwotnego materiału.
Kwas poli-L-mlekowy jest biostymulatorem, a nie klasycznym żelem objętościowym. Jego cząsteczki ulegają hydrolizie, natomiast narastający efekt wynika głównie z kontrolowanej odpowiedzi tkankowej i syntezy kolagenu. Hialuronidaza nie rozpuszcza ani hydroksyapatytu wapnia, ani kwasu poli-L-mlekowego.
W przypadku autologicznego przeszczepu tłuszczu część komórek tłuszczowych nie przeżywa okresu wgajania i zostaje wchłonięta, natomiast prawidłowo unaczyniona frakcja może utrzymywać się przez wiele lat. Nie jest to zatem resorpcja przebiegająca według modelu typowego dla kwasu hialuronowego.
Resorpcja wypełniacza - jak długo utrzymuje się wypełniacz
Nie istnieje jeden uniwersalny czas utrzymywania się wypełniacza. Deklarowana trwałość kliniczna jest wartością orientacyjną, wyznaczaną na podstawie badań określonego produktu, wskazania i obszaru anatomicznego. Nie należy utożsamiać jej z datą całkowitego zniknięcia preparatu.
W praktyce efekt wypełniaczy kwasu hialuronowego może utrzymywać się:
Obszar lub rodzaj korekcji | Orientacyjny czas widocznego efektu |
Usta i okolica okołoustna | około 6-12 miesięcy, niekiedy dłużej |
Drobne zmarszczki i powierzchowne linie | około 6-12 miesięcy |
Bruzdy nosowo-wargowe i linie marionetki | około 9-18 miesięcy |
Policzki, broda, żuchwa i wolumetria | około 12-24 miesięcy lub dłużej |
Okolica skroniowa i środkowe piętro twarzy | często ponad 18-24 miesiące |
Zakresy te nie stanowią gwarancji. W badaniach metodą rezonansu magnetycznego pozostałości usieciowanego kwasu hialuronowego w środkowej części twarzy wykrywano kilka lat po zabiegu, a w pojedynczych przypadkach nawet po 8-15 latach. Wyniki te pochodzą jednak z niewielkich, wyselekcjonowanych grup i nie dowodzą, że każdy wypełniacz utrzymuje pełny efekt przez tak długi czas. Pokazują natomiast, że brak widocznej korekcji nie musi oznaczać całkowitej biodegradacji materiału.
Na trwałość wpływają przede wszystkim:
- stopień usieciowania i właściwości reologiczne żelu, w tym sprężystość, kohezyjność i odporność na deformację,
- rodzaj i stężenie kwasu hialuronowego oraz technologia produkcji,
- objętość, głębokość i płaszczyzna podania,
- ruchomość okolicy, przy czym preparat w intensywnie pracujących ustach zwykle szybciej traci efekt niż głęboko podany wypełniacz policzków,
- ukrwienie, aktywność enzymatyczna i środowisko oksydacyjne tkanek,
- kolejne iniekcje, które mogą prowadzić do nakładania się pozostałości preparatu.
Trwałość wypełniaczy biostymulujących ocenia się inaczej. Efekt hydroksyapatytu wapnia może utrzymywać się około 12-18 miesięcy, a kwasu poli-L-mlekowego około 18-24 miesięcy, czasem dłużej. W tych przypadkach część rezultatu wynika z przebudowy macierzy pozakomórkowej i obecności nowo wytworzonego kolagenu.
Resorpcja wypełniacza - co przyspiesza jego wchłanianie
Naturalna degradacja kwasu hialuronowego jest przyspieszana przez aktywność hialuronidaz i reaktywne formy tlenu. Znaczenie mogą mieć również miejscowa ruchomość, obciążenia mechaniczne, silne ukrwienie oraz indywidualne różnice w metabolizmie. Dane pozwalające przewidzieć tempo resorpcji u konkretnej osoby są jednak ograniczone.
Nie ma wiarygodnych dowodów klinicznych, że picie dużej ilości wody, dieta, suplementy, intensywny wysiłek, sauna, masaż lub domowe ogrzewanie skóry umożliwiają bezpieczne i kontrolowane rozpuszczenie wypełniacza. Samodzielne intensywne masowanie niedawno leczonego obszaru może natomiast nasilić obrzęk, przemieścić preparat albo utrudnić ocenę rezultatu.
Kontrolowane, enzymatyczne przyspieszenie degradacji jest możliwe w przypadku wypełniaczy z kwasem hialuronowym. Stosuje się wówczas hialuronidazę, która rozcina wiązania glikozydowe w cząsteczkach kwasu hialuronowego. W Ambasadzie Urody dostępne jest rozpuszczanie kwasu hialuronowego hialuronidazą, poprzedzane oceną lekarską i, w uzasadnionych przypadkach, lokalizacją depozytu w badaniu ultrasonograficznym.
Do wskazań należą między innymi:
- nadkorekcja lub niepożądana zmiana proporcji,
- migracja albo nieprawidłowe położenie preparatu,
- asymetria, grudki i nierówności związane z depozytem HA,
- przewlekły obrzęk zależny od wypełniacza,
- efekt Tyndalla po zbyt powierzchownej iniekcji,
- wybrane reakcje zapalne i guzki późne, po ustaleniu ich przyczyny,
- podejrzenie zamknięcia naczynia, które wymaga natychmiastowego postępowania ratunkowego.
Hialuronidaza nie działa identycznie na wszystkie preparaty. Skuteczność zależy od dawki, stężenia, sposobu podania, czasu kontaktu, objętości depozytu i budowy żelu. Zabieg może wymagać kilku etapów. Enzym przejściowo oddziałuje również na naturalny kwas hialuronowy macierzy pozakomórkowej, który jest następnie fizjologicznie odtwarzany. Możliwe działania niepożądane obejmują obrzęk, ból, rumień, zasinienie oraz rzadkie reakcje nadwrażliwości. Procedura powinna być wykonywana przez lekarza przygotowanego do rozpoznawania i leczenia reakcji alergicznych oraz powikłań naczyniowych.
Nagły silny ból, zblednięcie, marmurkowate zasinienie lub ochłodzenie skóry, zaburzenia widzenia i objawy neurologiczne po podaniu wypełniacza są stanami nagłymi. Nie należy oczekiwać wówczas na naturalną resorpcję preparatu.
Resorpcja wypełniacza - kiedy planować dopełnienie
Dopełnienie powinno być planowane na podstawie aktualnej anatomii i pozostałości wcześniejszego materiału, a nie automatycznie po upływie określonej liczby miesięcy. Wczesną ocenę efektu wykonuje się zwykle po ustąpieniu obrzęku i integracji żelu z tkankami, najczęściej po 2-4 tygodniach. Wtedy można rozważyć niewielką korektę, jeżeli występuje rzeczywisty niedobór objętości, a nie przemijający obrzęk lub asymetria pozabiegowa.
Przed kolejną iniekcją lekarz powinien ocenić:
- dokumentację poprzednich zabiegów, rodzaj preparatu, objętość i miejsce podania,
- proporcje twarzy w spoczynku i podczas mimiki,
- obecność obrzęku, migracji, zgrubień lub nadmiernej projekcji,
- jakość skóry i rzeczywistą utratę objętości,
- wskazania do badania USG tkanek miękkich,
- ryzyko kumulacji produktu przy kolejnych zabiegach.
W zależności od obszaru i wyniku badania w aktualnej ofercie Ambasady Urody znajdują się procedury z użyciem wypełniaczy obejmujące: modelowanie i powiększanie ust, wypełnianie zmarszczek i bruzd, modelowanie policzków, brody, linii i kąta żuchwy, podnoszenie kącików ust, korektę łuku brwiowego, remodeling owalu twarzy, wypełnianie doliny łez, profiloplastykę, lifting wolumetryczny, V lifting oraz lifting teksański. Dostępne są także wypełniacze hybrydowe, wypełniacze autologiczne, przeszczep tłuszczu i modelowanie pośladków. Materiały te różnią się mechanizmem działania i nie powinny być traktowane jako zamienne. Hialuronidaza może odwrócić wyłącznie efekt preparatów zawierających kwas hialuronowy.
Jeżeli w tkankach pozostała znaczna ilość prawidłowo położonego preparatu, korzystniejsze może być odroczenie zabiegu lub zastosowanie minimalnej dawki. Przy migracji, przewlekłym obrzęku albo nadkorekcji dołożenie kolejnej porcji wypełniacza może pogłębić problem. Celem leczenia podtrzymującego powinno być zachowanie prawidłowych proporcji i funkcji tkanek, a nie utrzymywanie stałego harmonogramu iniekcji.
