Swędzące krosty na ciele

Etiologia swędzących krost jest złożona i obejmuje zarówno czynniki dermatologiczne, jak i ogólnoustrojowe. Do najczęstszych przyczyn należą:

1. Choroby zapalne skóry

• Atopowe zapalenie skóry (AZS) – przewlekły stan zapalny o podłożu immunologicznym, związany z zaburzeniem bariery naskórkowej.
• Wyprysk kontaktowy (alergiczny lub drażniący) – reakcja na kontakt z alergenem (np. nikiel, kosmetyki) lub substancją drażniącą.
• Pokrzywka – nagłe pojawienie się swędzących bąbli wskutek uwalniania histaminy.

2. Infekcje

• Bakteryjne zapalenie mieszków włosowych (najczęściej Staphylococcus aureus) – drobne krosty zlokalizowane wokół mieszków.
• Ospa wietrzna – zmiany pęcherzykowe o różnym stadium rozwoju.
• Świerzb – pasożytnicza choroba skóry wywołana przez Sarcoptes scabiei, z nasilonym świądem nocnym.

3. Reakcje alergiczne i polekowe

• Osutki polekowe (antybiotyki, NLPZ, sulfonamidy).
• Reakcje pokarmowe.

4. Czynniki ogólnoustrojowe

• Choroby wątroby (cholestaza).
• Niewydolność nerek.
• Zaburzenia endokrynologiczne (np. nadczynność tarczycy).

W praktyce klinicznej kluczowe znaczenie ma dokładny wywiad, ocena czasu trwania zmian, ich dynamiki oraz czynników prowokujących.

Obraz kliniczny zależy od jednostki chorobowej, jednak typowe objawy obejmują:

• Obecność wykwitów – grudek, krost z treścią ropną, pęcherzyków lub bąbli.
• Świąd o różnym nasileniu – od łagodnego do uporczywego, zaburzającego sen.
• Rumień (zaczerwienienie) wokół zmian.
• Złuszczanie naskórka lub strupy w wyniku drapania.
• Niekiedy objawy ogólne: gorączka, złe samopoczucie (np. w infekcjach wirusowych).

Ważne elementy różnicujące:

• Świąd nasilający się w nocy – sugeruje świerzb.
• Symetryczne zmiany w zgięciach łokci i kolan – charakterystyczne dla AZS.
• Zmiany po ekspozycji na nowy kosmetyk – wyprysk kontaktowy.

Długotrwałe drapanie prowadzi do lichenifikacji (pogrubienia skóry) i nadkażeń bakteryjnych.

Postępowanie domowe ma charakter wspomagający i nie zastępuje diagnostyki lekarskiej. Może obejmować:

1. Odbudowę bariery skórnej

• Regularne stosowanie emolientów zawierających ceramidy, cholesterol i kwasy tłuszczowe.
• Unikanie gorących kąpieli oraz silnych detergentów.

2. Łagodzenie świądu

• Chłodne okłady.
• Preparaty z pantenolem lub alantoiną.
• Krótkotrwałe stosowanie leków przeciwhistaminowych (po konsultacji z lekarzem).

3. Eliminację czynników drażniących

• Zmiana proszku do prania.
• Unikanie syntetycznych tkanin.
• Rezygnacja z nowych kosmetyków do czasu ustąpienia objawów.

W przypadku podejrzenia świerzbu, infekcji bakteryjnej lub nasilonego stanu zapalnego domowe metody są niewystarczające.

Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować:

Leczenie miejscowe

• Glikokortykosteroidy miejscowe – w stanach zapalnych (AZS, wyprysk).
• Antybiotyki miejscowe – w bakteryjnym zapaleniu mieszków włosowych.
• Permetryna 5% – w terapii świerzbu.
• Preparaty z cynkiem w łagodnych stanach zapalnych.

Leczenie ogólne

• Leki przeciwhistaminowe II generacji.
• Antybiotyki doustne (w rozległych infekcjach).
• Leki immunomodulujące w ciężkich postaciach AZS.

Postępowanie specjalistyczne

W przypadku przewlekłych zmian skórnych pomocne mogą być:

• Konsultacja dermatologiczna z dermatoskopią.
• Badania laboratoryjne (morfologia, IgE całkowite, próby wątrobowe).
• Testy alergologiczne.

W praktyce klinik medycyny estetycznej wsparciem terapii przewlekłych stanów zapalnych skóry mogą być zabiegi poprawiające funkcję bariery naskórkowej, takie jak zabiegi regeneracyjne z użyciem osocza bogatopłytkowego (PRP), terapie światłem LED czy indywidualnie dobrane procedury pielęgnacyjne wspierające odbudowę mikrobiomu skóry.

W przypadku zmian utrzymujących się powyżej 2–3 tygodni, nasilonego świądu, objawów ogólnych lub podejrzenia choroby zakaźnej konieczna jest pilna konsultacja lekarska.