Znamię łojotokowe

Etiologia znamion łojotokowych nie jest w pełni wyjaśniona. Uznaje się, że jest to zmiana związana przede wszystkim z wiekiem i predyspozycją genetyczną, a nie – wbrew nazwie – z nadmierną produkcją łoju.

Do najważniejszych czynników predysponujących należą:

• Wiek – częstość występowania rośnie wraz z wiekiem; rzadko obserwuje się je przed 30. rokiem życia.
• Predyspozycja rodzinna – liczne zmiany mogą występować rodzinnie.
• Czynniki genetyczne – w badaniach molekularnych wykazano mutacje m.in. w genie FGFR3 oraz PIK3CA, prowadzące do niekontrolowanej proliferacji keratynocytów.
• Promieniowanie UV – ekspozycja słoneczna może sprzyjać pojawianiu się zmian, szczególnie na twarzy i dekolcie.

Warto podkreślić, że:

• zmiana nie jest zakaźna,
• nie wynika z „zanieczyszczenia skóry” ani niewłaściwej pielęgnacji,
• nie przekształca się w czerniaka.

Nagłe, liczne pojawienie się znamion łojotokowych (tzw. objaw Leser-Trélat) może być – choć rzadko – markerem choroby nowotworowej narządów wewnętrznych, szczególnie przewodu pokarmowego. W takiej sytuacji wskazana jest pogłębiona diagnostyka internistyczna.

Obraz kliniczny znamienia łojotokowego jest dość charakterystyczny, choć zmiany mogą wykazywać znaczną zmienność morfologiczną.

Typowe cechy:

• Barwa: od jasnobrązowej, przez ciemnobrązową, do niemal czarnej; rzadziej żółtawa.
• Powierzchnia: chropowata, brodawkowata, „woskowa”.
• Konsystencja: miękka lub lekko twarda.
• Granice: wyraźnie odgraniczone od otaczającej skóry.
• Wrażenie kliniczne: zmiana sprawia wrażenie „naklejonej” na skórę.

Lokalizacja:

• tułów (szczególnie plecy),
• twarz,
• skóra owłosiona głowy,
• dekolt.

Zwykle nie powoduje dolegliwości bólowych. Może jednak:

• swędzieć,
• ulegać podrażnieniu przez odzież,
• krwawić po urazie mechanicznym.

W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić:

• czerniaka,
• raka podstawnokomórkowego,
• brodawkę wirusową,
• znamię barwnikowe.

Dermatoskopia pozwala uwidocznić charakterystyczne struktury, takie jak torbiele rogowe czy pseudootwory mieszkowe, co ułatwia odróżnienie zmiany od nowotworów złośliwych. W przypadkach niejednoznacznych wykonuje się wycięcie zmiany i badanie histopatologiczne.

Usuwanie znamienia łojotokowego nie jest konieczne z przyczyn medycznych, jeśli zmiana nie budzi podejrzeń onkologicznych. Wskazaniem do zabiegu są najczęściej:

• względy estetyczne,
• przewlekłe drażnienie zmiany,
• nawracające krwawienia,
• wątpliwości diagnostyczne.

Metody usuwania obejmują:

1. Laseroterapia (np. laser CO₂)

• precyzyjne odparowanie zmiany,
• minimalne uszkodzenie otaczających tkanek,
• krótki czas gojenia.

2. Krioterapia (ciekły azot)

• kontrolowane wymrażanie zmiany,
• możliwe przejściowe odbarwienia skóry.

3. Elektrokoagulacja / łyżeczkowanie

• mechaniczne usunięcie zmiany z koagulacją naczyń,
• stosowane w zmianach wyniosłych.

4. Chirurgiczne wycięcie

• zalecane w przypadku podejrzenia nowotworu,
• umożliwia pełne badanie histopatologiczne.

W warunkach klinicznych, takich jak Ambasada Urody Clinic & Spa w Warszawie, usuwanie zmian skórnych wykonywane jest po uprzedniej kwalifikacji lekarskiej i ocenie dermatoskopowej. W przypadku zmian atypowych materiał przekazywany jest do badania histopatologicznego.

Po zabiegu zaleca się:

• unikanie ekspozycji na słońce przez minimum 4 tygodnie,
• stosowanie fotoprotekcji SPF 50+,
• miejscową pielęgnację preparatami wspomagającymi regenerację naskórka.