Znamię "myszka"

Powstawanie znamion melanocytowych jest procesem wieloczynnikowym i zależy od:

1. Czynników genetycznych

• Predyspozycje rodzinne do występowania licznych znamion.
• Mutacje somatyczne w obrębie melanocytów (np. w genach BRAF, NRAS), które prowadzą do ich miejscowej proliferacji.
• Wrodzone zaburzenia migracji melanocytów w okresie embrionalnym (w przypadku znamion wrodzonych).

2. Ekspozycji na promieniowanie UV

• Promieniowanie ultrafioletowe (UVB i UVA) stymuluje proliferację melanocytów.
• Intensywne oparzenia słoneczne w dzieciństwie zwiększają liczbę znamion nabytych.
• Nadmierna ekspozycja na słońce sprzyja powstawaniu nowych zmian barwnikowych.

3. Zmian hormonalnych

• Okres dojrzewania, ciąża czy terapie hormonalne mogą zwiększać aktywność melanocytów.
• Zmiany mogą ulegać przejściowemu ściemnieniu pod wpływem hormonów.

W praktyce klinicznej „myszka” najczęściej odpowiada małemu znamieniu barwnikowemu nabytemu, które pojawia się w dzieciństwie lub w okresie młodzieńczym.

W zdecydowanej większości przypadków znamię określane jako „myszka”:

• ma charakter łagodny,
• jest dobrze odgraniczone,
• ma jednolity kolor,
• rośnie proporcjonalnie do wzrostu ciała (w przypadku zmian wrodzonych).

Nie jest to jednostka chorobowa sama w sobie. Jednak znaczenie kliniczne znamienia zależy od jego cech morfologicznych. W diagnostyce wykorzystuje się zasadę ABCDE, która pomaga ocenić ryzyko transformacji nowotworowej:

• A (Asymmetry) – asymetria,
• B (Border) – nieregularne brzegi,
• C (Color) – niejednolity kolor,
• D (Diameter) – średnica powyżej 6 mm,
• E (Evolution) – zmiana w czasie (kształtu, koloru, wielkości).

Jeżeli „myszka”:

• zaczyna szybko rosnąć,
• zmienia kolor,
• krwawi lub swędzi,
• ma nieregularne brzegi,

wymaga pilnej konsultacji dermatologicznej i badania dermatoskopowego.

Warto podkreślić, że sama obecność znamienia nie oznacza zwiększonego ryzyka czerniaka, o ile nie wykazuje cech atypii.

Znamię obecne od urodzenia najczęściej odpowiada wrodzonemu znamieniu melanocytowemu (nevus melanocyticus congenitus). Powstaje ono na etapie życia płodowego w wyniku zaburzonej migracji lub proliferacji melanoblastów (prekursorów melanocytów).

Wrodzone znamiona klasyfikuje się według wielkości:

• Małe – do 1,5 cm,
• Średnie – 1,5–20 cm,
• Duże / olbrzymie – powyżej 20 cm.  

Małe znamiona wrodzone (czyli typowa „myszka” od urodzenia):

• mają bardzo niskie ryzyko transformacji nowotworowej,
• zwykle nie wymagają usunięcia profilaktycznego,
• powinny być obserwowane klinicznie i dermatoskopowo.

Ryzyko czerniaka rośnie istotnie dopiero w przypadku dużych i olbrzymich znamion wrodzonych.

Cechy znamienia wrodzonego:

• obecność od momentu narodzin,
• proporcjonalny wzrost wraz z dzieckiem,
• często obecność włosów w obrębie zmiany,
• jednolita lub lekko niejednorodna pigmentacja.

Decyzja o ewentualnym usunięciu małego znamienia wrodzonego podejmowana jest indywidualnie – zwykle z powodów estetycznych lub w przypadku niepokojących zmian morfologicznych.

Podstawą oceny jest:

• badanie dermatologiczne,
• dermatoskopia (nieinwazyjna ocena struktur barwnikowych),
• w uzasadnionych przypadkach – wycięcie chirurgiczne z badaniem histopatologicznym.

Nie zaleca się:

• usuwania znamion metodami niesprawdzonymi,
• wypalania czy krioterapii bez uprzedniej diagnostyki histopatologicznej,
• samodzielnego drażnienia zmiany.

Profilaktyka obejmuje:

• ochronę przeciwsłoneczną SPF 30–50,
• unikanie solarium,
• regularne samobadanie skóry,
• kontrolę dermatologiczną raz w roku u osób z licznymi znamionami.