Dołeczkowanie brody
wróć do strony głównej
Dołeczkowanie brody to nierówna, pofałdowana powierzchnia skóry w centralnej części brody, określana również jako broda brukowana, kamienista lub „skórka pomarańczy” na brodzie. Najczęściej pojawia się podczas napinania mięśnia bródkowego (musculus mentalis), którego włókna łączą się bezpośrednio ze skórą. Ich skurcz unosi tkanki brody, wysuwa wargę dolną i punktowo wciąga skórę, tworząc liczne drobne zagłębienia. Zmiana zwykle ma charakter estetyczny, a nie chorobowy, jednak może być nasilana przez wady zgryzu, cofnięcie żuchwy, niepełne domykanie ust lub procesy starzenia. Dołeczkowanie dynamiczne, widoczne głównie podczas mówienia i mimiki, należy odróżnić od utrwalonych nierówności skóry oraz wrodzonej bruzdy środkowej brody.
Dołeczkowanie brody - jak wygląda
Typowy obraz obejmuje liczne drobne zagłębienia i uwypuklenia, które nadają skórze brody fakturę przypominającą bruk albo skórkę pomarańczy. Nierówności mogą występować symetrycznie po obu stronach linii pośrodkowej lub być bardziej widoczne po jednej stronie. Często towarzyszą im:
- pozioma, pogłębiona bruzda wargowo-bródkowa,
- pozorne skrócenie brody podczas napinania mięśni,
- uniesienie i wysunięcie wargi dolnej,
- napięcie tkanek pod wargą dolną,
- trudność w swobodnym utrzymaniu złączonych warg,
- asymetria pojawiająca się podczas mówienia, zaciskania ust lub wyrażania emocji.
Podstawowe znaczenie ma rozróżnienie dołeczkowania dynamicznego i statycznego. Postać dynamiczna jest widoczna przede wszystkim podczas aktywności mięśnia bródkowego, natomiast w spoczynku skóra pozostaje stosunkowo gładka. W postaci statycznej nierówności utrzymują się również bez świadomego napinania mięśni. Może to wskazywać na utrwalenie zmian w skórze, zanik tkanki podskórnej, zmniejszenie ilości kolagenu lub długotrwałe, podwyższone napięcie mięśniowe.
Dołeczkowanie brody nie jest tym samym co pojedynczy dołek w brodzie lub bruzda środkowa. Wrodzony dołek jest zazwyczaj związany ze sposobem ukształtowania tkanek miękkich, mięśnia bródkowego, a niekiedy również kostnego zarysu żuchwy. Ma stałą lokalizację i może być widoczny niezależnie od mimiki. Broda brukowana tworzy natomiast liczne, zmienne zagłębienia zależne od skurczu mięśnia.
Ocena kliniczna powinna obejmować wygląd brody w spoczynku, podczas mówienia, uśmiechania się, zaciskania ust oraz ich delikatnego domykania. Lekarz analizuje również profil twarzy, położenie żuchwy, zgryz, symetrię wargi dolnej i jakość skóry.
Dołeczkowanie brody - dlaczego powstaje
Bezpośrednią przyczyną jest najczęściej nadmierna lub kompensacyjna aktywność mięśnia bródkowego. Jest to parzysty mięsień mimiczny rozpoczynający się w przedniej części żuchwy, poniżej siekaczy, i kończący się włóknami w skórze brody. Jego skurcz unosi tkanki miękkie brody oraz wysuwa wargę dolną. Powierzchowne włókna związane ze skórą powodują punktowe wciąganie jej powierzchni.
Zwiększone napięcie mięśnia może wynikać z kilku mechanizmów:
- indywidualnej budowy anatomicznej, w tym rozmieszczenia włókien mięśniowych i ich połączeń ze skórą;
- nawykowego zaciskania lub wysuwania warg;
- niepełnego domykania ust, nazywanego niewydolnością wargową;
- oddychania przez usta;
- cofnięcia żuchwy albo niedostatecznej projekcji brody;
- wad zgryzu, zwłaszcza zwiększonego nagryzu pionowego lub poziomego;
- kompensacyjnej pracy mięśni podczas połykania i artykulacji;
- asymetrii mięśni mimicznych, a niekiedy zaburzeń ich unerwienia.
Jeżeli przy prawidłowym ustawieniu żuchwy wargi nie łączą się swobodnie, mięsień bródkowy może być uruchamiany w celu wymuszonego zamknięcia szpary ust. W takim przypadku dołeczkowanie jest objawem mechanizmu kompensacyjnego, a nie wyłącznie miejscową zmianą skóry. Sama procedura estetyczna nie usuwa wówczas przyczyny ortodontycznej lub szkieletowej.
Znaczenie ma również starzenie. Ubytek kolagenu, elastyny i podskórnej tkanki tłuszczowej zmniejsza odporność skóry na powtarzalne odkształcenia. Początkowo dynamiczne zagłębienia mogą stopniowo przechodzić w nierówności widoczne także w spoczynku. U części osób obraz pogłębia niedostateczna projekcja kostna brody lub utrata podparcia tkanek miękkich.
Nagłe pojawienie się asymetrii brody, drżeń, niekontrolowanych skurczów albo osłabienia wargi dolnej wymaga diagnostyki lekarskiej. Takie objawy nie odpowiadają typowemu, izolowanemu dołeczkowaniu estetycznemu.
Dołeczkowanie brody - czy nasila się przy mówieniu
Dołeczkowanie brody może nasilać się przy mówieniu, ponieważ artykulacja wymaga precyzyjnej współpracy żuchwy, języka, warg i mięśni dolnej części twarzy. Mięsień bródkowy uczestniczy w unoszeniu tkanek brody i wysuwaniu wargi dolnej, dlatego jego aktywność zwiększa się podczas wymawiania niektórych głosek, zaciskania ust oraz wykonywania ruchów wymagających ich domknięcia.
Nasilenie zmian podczas mówienia jest szczególnie prawdopodobne u osób, u których występują:
- niewydolność zwarcia warg,
- cofnięcie żuchwy lub słabo zaznaczona broda,
- zwiększony nagryz poziomy,
- nieprawidłowy wzorzec połykania,
- oddychanie przez usta,
- nawykowe napinanie dolnej części twarzy.
W takich warunkach mięsień bródkowy działa kompensacyjnie, pomagając ustabilizować wargę dolną albo zamknąć usta. Im większego wysiłku wymaga ta czynność, tym bardziej widoczne mogą być zagłębienia skóry.
Obserwacja brody wyłącznie w spoczynku nie wystarcza do pełnej oceny problemu. Badanie dynamiczne obejmuje swobodną rozmowę, wymawianie głosek wargowych, uśmiech, nabieranie powietrza do jamy ustnej oraz delikatne złączenie warg bez zaciskania. Pomocne może być krótkie nagranie wykonane z przodu i z profilu.
Jeżeli dołeczkowanie jest obecne przede wszystkim podczas mówienia, przemawia to za dominującym udziałem mięśnia. Nierówności utrzymujące się w spoczynku wskazują natomiast na komponent strukturalny, obejmujący skórę, tkankę podskórną lub budowę brody. Rozpoznanie mechanizmu ma znaczenie dla wyboru terapii. Nadmierne osłabienie mięśnia bródkowego mogłoby bowiem zaburzyć stabilizację wargi dolnej, wymowę, picie lub swobodne domykanie ust.
Dołeczkowanie brody - jak je wygładzić
Postępowanie zależy od tego, czy dominuje nadaktywność mięśnia, utrwalona zmiana skóry, niedostateczna projekcja brody czy wada zgryzu. Przed zabiegiem lekarz powinien ocenić mimikę, zwarcie warg, profil twarzy oraz położenie sąsiednich mięśni dolnej części twarzy.
Toksyna botulinowa typu A jest podstawową metodą ograniczania dynamicznego dołeczkowania. Hamuje uwalnianie acetylocholiny w płytce nerwowo-mięśniowej, czasowo zmniejszając siłę skurczu mięśnia bródkowego. W Ambasadzie Urody dostępne są klasyczne zabiegi toksyną botulinową na zmarszczki brody, lifting rysów twarzy toksyną botulinową oraz mezobotulina stosowana między innymi przy nierównej powierzchni brody. Klasyczne podanie domięśniowe działa bezpośrednio na nadaktywność mięśnia. Mezobotulina, wykorzystująca bardziej powierzchowne podania, może być rozważana przy drobniejszych nierównościach, lecz nie zastępuje precyzyjnego leczenia silnej hiperaktywności mięśniowej.
Efekt toksyny jest czasowy. Nieprawidłowe miejsce, głębokość lub nadmierna dawka mogą spowodować asymetrię uśmiechu, opadanie wargi dolnej, trudność w domykaniu ust, mówieniu lub piciu. Wynika to z bliskiego położenia mięśnia obniżacza wargi dolnej i mięśnia okrężnego ust.
Przy współistniejącym niedoborze projekcji można rozważyć modelowanie brody kwasem hialuronowym lub profiloplastykę. W Ambasadzie Urody dostępne są także stymulatory tkankowe, w tym preparaty na bazie hydroksyapatytu wapnia oraz kwasu polimlekowego. Metody te mogą poprawić podparcie i jakość tkanek, ale nie wyłączają nadmiernego skurczu mięśnia.
W przypadku utrwalonej nierówności skóry uzupełnieniem terapii mogą być dostępne w klinice:
- radiofrekwencja mikroigłowa DeAge EX 3D lub Pixel RF,
- radiofrekwencja nieinwazyjna, w tym Reaction RF, Pellevé RF i Alma Accent,
- termolifting Zaffiro,
- laseroterapia frakcyjna,
- mezoterapia igłowa, kolagenowa, polinukleotydowa lub osocze bogatopłytkowe.
Procedury przebudowujące skórę poprawiają jej gęstość i strukturę, lecz nie leczą pierwotnej nadaktywności mięśnia. HIFU SonoQueen oraz nici liftingujące mają znaczenie głównie przy współistniejącej wiotkości dolnej części twarzy, a nie w izolowanym dołeczkowaniu. Wady zgryzu i niewydolność wargowa wymagają konsultacji ortodontycznej, natomiast znaczne zaburzenia szkieletowe mogą wymagać leczenia chirurgicznego.
