Krosty z płynem surowiczym
wróć do strony głównej
Krosty z płynem surowiczym to wykwity skórne o charakterze pęcherzyków lub drobnych pęcherzy, wypełnionych przezroczystym lub lekko żółtawym płynem surowiczym (surowicą). W dermatologii określane są jako pęcherzyki (vesiculae), jeśli ich średnica nie przekracza 5 mm, lub pęcherze (bullae), gdy są większe. Płyn surowiczy stanowi przesącz osocza krwi, powstający w wyniku reakcji zapalnej, uszkodzenia bariery naskórkowej lub zaburzeń immunologicznych. Zmiany te mogą towarzyszyć zarówno łagodnym dermatozom zapalnym, jak i chorobom autoimmunologicznym czy zakaźnym. Ich prawidłowa ocena wymaga uwzględnienia lokalizacji, dynamiki zmian, objawów towarzyszących oraz wywiadu klinicznego.
Krosty z płynem surowiczym – przyczyny
Powstawanie zmian wypełnionych płynem surowiczym jest konsekwencją:
- uszkodzenia połączeń międzykomórkowych w naskórku (akantoliza),
- oddzielenia naskórka od skóry właściwej,
- intensywnej reakcji zapalnej z przesiękiem osocza,
- reakcji immunologicznej przeciwko strukturom skóry.
Do najczęstszych przyczyn należą:
1. Choroby zapalne i alergiczne
- Wyprysk kontaktowy (alergiczny lub drażniący) – reakcja nadwrażliwości typu IV; pęcherzyki często występują na dłoniach, twarzy, szyi.
- Atopowe zapalenie skóry (AZS) – w fazie ostrej mogą pojawiać się drobne, sączące pęcherzyki.
- Wyprysk potnicowy (dyshidroza) – charakterystyczne, głęboko osadzone pęcherzyki na dłoniach i stopach.
2. Choroby zakaźne
- Opryszczka zwykła (HSV-1, HSV-2) – skupiska bolesnych pęcherzyków na rumieniowym podłożu.
- Ospa wietrzna – rozsiane zmiany o różnym stadium rozwoju.
- Liszajec zakaźny (postać pęcherzowa) – najczęściej u dzieci.
- Reakcje pęcherzowe w przebiegu infekcji bakteryjnych lub grzybiczych.
3. Choroby autoimmunologiczne pęcherzowe
- Pemfigoid pęcherzowy – napięte pęcherze u osób starszych.
- Pęcherzyca zwykła – wiotkie pęcherze wynikające z akantolizy.
- Opryszczkowate zapalenie skóry (choroba Duhringa) – drobne, silnie swędzące pęcherzyki związane z celiakią.
4. Czynniki fizyczne
- Oparzenia termiczne i chemiczne.
- Oparzenia słoneczne.
- Tarcie i uraz mechaniczny.
Istotne klinicznie jest rozróżnienie zmian surowiczych od ropnych (zawierających neutrofile) – obecność mętnej treści, bolesności i objawów ogólnych może sugerować nadkażenie bakteryjne.
Krosty z płynem surowiczym – leczenie
Postępowanie terapeutyczne zależy bezpośrednio od etiologii zmian. Leczenie objawowe bez ustalenia przyczyny może prowadzić do przewlekłości procesu chorobowego lub powikłań.
1. Leczenie miejscowe
- Glikokortykosteroidy miejscowe – redukcja stanu zapalnego w wyprysku i AZS.
- Inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) – alternatywa w okolicach wrażliwych.
- Preparaty osuszające (np. roztwór nadmanganianu potasu, oktenidyna) – w zmianach sączących.
- Antybiotyki miejscowe – wyłącznie przy potwierdzonym nadkażeniu.
2. Leczenie ogólne
- Leki przeciwhistaminowe w świądzie.
- Antybiotyki ogólnoustrojowe – przy zakażeniu bakteryjnym.
- Leki przeciwwirusowe (acyklowir, walacyklowir) – w zakażeniu HSV.
- Immunosupresja systemowa (np. kortykosteroidy, azatiopryna) – w chorobach autoimmunologicznych.
3. Postępowanie wspomagające
- Ochrona bariery naskórkowej (emolienty o udowodnionym działaniu naprawczym).
- Eliminacja czynnika drażniącego lub alergenu.
- Unikanie mechanicznego uszkadzania pęcherzy – ich samodzielne przebijanie zwiększa ryzyko nadkażenia i bliznowacenia.
4. Postępowanie zabiegowe w przypadku powikłań
W sytuacji utrzymujących się zmian zapalnych, przebarwień pozapalnych lub blizn po wtórnym uszkodzeniu skóry możliwe jest wdrożenie terapii wspomagających regenerację:
- Peelingi medyczne (kwas TCA, kwasy AHA/BHA) – redukcja przebarwień.
- Laseroterapia frakcyjna – przebudowa skóry w bliznach.
- Radiofrekwencja mikroigłowa – stymulacja neokolagenezy.
- Terapie regeneracyjne z wykorzystaniem osocza bogatopłytkowego (PRP).
W praktyce klinicznej kluczowe jest rozróżnienie zmian o charakterze przejściowym od objawu choroby ogólnoustrojowej. W przypadku:
- szybkiego narastania liczby pęcherzy,
- zajęcia błon śluzowych,
- obecności gorączki,
- silnego bólu,
konieczna jest pilna konsultacja dermatologiczna, a niekiedy hospitalizacja.
