Łupież pstry na brzuchu
wróć do strony głównej
Łupież pstry na brzuchu (pityriasis versicolor) to powierzchowna grzybica skóry wywoływana przez drożdżaki z rodzaju Malassezia, które fizjologicznie bytują na skórze człowieka. W określonych warunkach – głównie przy nadmiernej produkcji łoju, wysokiej wilgotności i obniżonej odporności miejscowej – drobnoustroje te przechodzą w formę patogenną, powodując zaburzenia pigmentacji i złuszczanie naskórka. Zmiany najczęściej lokalizują się na klatce piersiowej i plecach, jednak brzuch jest jedną z typowych okolic zajętych w przebiegu choroby. Schorzenie nie stanowi zagrożenia ogólnoustrojowego, ale ma charakter przewlekły i skłonność do nawrotów, zwłaszcza w miesiącach letnich.
Łupież pstry na brzuchu – przyczyny
Bezpośrednią przyczyną łupieżu pstrego jest nadmierna proliferacja drożdżaków Malassezia furfur, M. globosa i pokrewnych gatunków. W warunkach fizjologicznych stanowią one element mikrobiomu skóry, jednak przy sprzyjających czynnikach dochodzi do ich transformacji w postać strzępkową i kolonizacji warstwy rogowej naskórka.
Czynniki predysponujące:
- nadmierna potliwość (hiperhydroza),
- klimat ciepły i wilgotny,
- noszenie obcisłej, nieprzewiewnej odzieży,
- skóra łojotokowa,
- stosowanie tłustych preparatów okluzyjnych,
- immunosupresja (np. leczenie glikokortykosteroidami),
- zaburzenia hormonalne (dojrzewanie, ciąża).
Mechanizm patogenetyczny polega na produkcji przez Malassezia kwasów dikarboksylowych (m.in. kwasu azelainowego), które hamują aktywność melanocytów. Prowadzi to do powstawania odbarwień lub przebarwień w obrębie skóry brzucha. Proces ma charakter powierzchowny – grzyby nie penetrują w głąb skóry właściwej.
Wbrew obiegowym opiniom łupież pstry nie jest klasyczną chorobą zakaźną – większość osób jest nosicielami Malassezia, a rozwój zmian zależy od indywidualnych uwarunkowań skóry.
Łupież pstry na brzuchu – jak wygląda
Zmiany skórne na brzuchu mają charakterystyczny obraz kliniczny, który pozwala na wstępne rozpoznanie już podczas badania dermatologicznego.
Typowe cechy:
- liczne, owalne lub nieregularne plamy,
- kolor: jasnobrązowy, żółtawy, różowawy lub odbarwiony (jaśniejszy od otaczającej skóry),
- delikatne, otrębiaste złuszczanie widoczne przy potarciu (objaw „łuski otrębiastej”),
- tendencja do zlewania się w większe ogniska.
Na brzuchu zmiany mogą być symetryczne i obejmować dolne partie tułowia. W okresie letnim, po ekspozycji na słońce, plamy stają się bardziej widoczne – zdrowa skóra ulega opaleniu, natomiast miejsca zajęte przez grzyba pozostają jaśniejsze (tzw. leukoderma wtórna).
W diagnostyce pomocne jest:
- badanie w lampie Wooda (żółto-zielona fluorescencja),
badanie mikroskopowe preparatu zeskrobin (obraz „spaghetti i klopsików” – strzępki i zarodniki).
Łupież pstry na brzuchu – objawy
Łupież pstry zwykle nie daje nasilonych dolegliwości subiektywnych, co odróżnia go od wielu innych dermatoz.
Najczęstsze objawy:
- dyskretne złuszczanie skóry,
- uczucie suchości,
- sporadycznie łagodny świąd (częściej przy przegrzaniu i poceniu się),
- zaburzenia estetyczne związane z nierównomierną pigmentacją.
Brak bólu, rumienia czy wysięku jest typowy dla tej jednostki chorobowej. Jeśli pojawia się nasilony świąd, pieczenie lub stan zapalny, należy rozważyć inne rozpoznania różnicowe, m.in.:
- łojotokowe zapalenie skóry,
- bielactwo,
- łuszczycę kropelkowatą,
- grzybicę dermatofitową skóry gładkiej.
Warto podkreślić, że zaburzenia barwnikowe mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po skutecznym leczeniu przeciwgrzybiczym – nie oznacza to aktywnej infekcji, lecz przejściową dysfunkcję melanocytów.
Łupież pstry na brzuchu – leczenie
Leczenie ma charakter miejscowy, a w rozległych lub nawracających przypadkach – ogólnoustrojowy. Celem terapii jest eliminacja nadmiernej kolonizacji Malassezia oraz normalizacja mikrośrodowiska skóry.
Leczenie miejscowe (pierwszy wybór):
- ketokonazol (szampon lub krem),
- cyklopiroks,
- terbinafina,
- siarczek selenu,
- preparaty z cynkiem.
Preparaty w formie szamponów często stosuje się na całe partie tułowia (w tym brzuch), pozostawiając na skórze przez kilka minut przed spłukaniem.
Leczenie ogólne (w wybranych przypadkach):
- itrakonazol,
- flukonazol.
Farmakoterapia ogólna jest zarezerwowana dla przypadków opornych, nawrotowych lub bardzo rozległych.
Postępowanie wspomagające:
- noszenie przewiewnej odzieży,
- unikanie nadmiernego przegrzewania skóry,
- ograniczenie preparatów silnie okluzyjnych,
- okresowa profilaktyka przeciwgrzybicza w sezonie letnim u osób z tendencją do nawrotów.
W sytuacji utrzymujących się przebarwień po leczeniu można rozważyć zabiegi dermatologiczne poprawiające wyrównanie kolorytu skóry, takie jak peelingi chemiczne czy procedury regulujące odnowę naskórka – po całkowitym wykluczeniu aktywnej infekcji.
