Łysienie telogenowe
wróć do strony głównej
Łysienie telogenowe to jedna z najczęstszych postaci niebliznowaciejącej utraty włosów, związana z zaburzeniem cyklu wzrostu włosa. Dochodzi w nim do przedwczesnego przejścia dużej liczby mieszków włosowych z fazy wzrostu (anagenu) do fazy spoczynku (telogenu), co skutkuje nasilonym wypadaniem włosów po kilku tygodniach lub miesiącach od działania czynnika wywołującego. Schorzenie może mieć charakter ostry lub przewlekły i dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Łysienie telogenowe bardzo często pojawia się po silnym stresie fizycznym lub psychicznym, chorobach, porodzie, gwałtownej redukcji masy ciała, niedoborach żywieniowych oraz zaburzeniach hormonalnych. W większości przypadków proces ma charakter odwracalny, pod warunkiem usunięcia przyczyny zaburzenia.
Łysienie telogenowe - czym jest
Cykl życia włosa obejmuje trzy podstawowe fazy:
- anagen – fazę aktywnego wzrostu włosa,
- katagen – fazę przejściową,
- telogen – fazę spoczynku zakończoną wypadnięciem włosa.
W warunkach prawidłowych około 85–90% włosów znajduje się w fazie anagenu, natomiast jedynie 10–15% w telogenie. W łysieniu telogenowym proporcje te ulegają zaburzeniu. Znaczna liczba mieszków włosowych jednocześnie przechodzi do fazy spoczynku, co prowadzi do nasilonego, rozlanego wypadania włosów na całej powierzchni skóry głowy.
Charakterystyczną cechą łysienia telogenowego jest brak trwałego uszkodzenia mieszków włosowych. Oznacza to, że proces nie prowadzi do bliznowacenia skóry ani nieodwracalnego zaniku mieszków. Włosy zwykle odrastają po ustabilizowaniu stanu organizmu.
Łysienie telogenowe może występować w dwóch postaciach:
Rodzaj | Charakterystyka |
|---|---|
Ostre łysienie telogenowe | trwa krócej niż 6 miesięcy |
Przewlekłe łysienie telogenowe | utrzymuje się powyżej 6 miesięcy |
Postać przewlekła częściej wiąże się z zaburzeniami hormonalnymi, przewlekłym stresem, niedoborami pokarmowymi lub chorobami ogólnoustrojowymi.
Łysienie telogenowe - jak przebiega
Łysienie telogenowe rozwija się zwykle z opóźnieniem względem czynnika wywołującego. Między momentem zadziałania bodźca a pojawieniem się nasilonego wypadania włosów najczęściej mijają około 2–4 miesięcy. Wynika to z biologii cyklu włosowego – włos pozostaje jeszcze przez pewien czas w mieszku po przejściu do fazy telogenu.
Pacjenci najczęściej obserwują:
- zwiększoną ilość włosów podczas mycia,
- pozostawanie włosów na szczotce i poduszce,
- zmniejszenie objętości fryzury,
- rozlane przerzedzenie włosów bez wyraźnych ognisk łysienia.
W przeciwieństwie do łysienia androgenowego zwykle nie dochodzi do stopniowego cofania linii włosów ani miniaturyzacji mieszków w określonych okolicach skóry głowy. Proces ma charakter bardziej równomierny.
W diagnostyce wykorzystuje się między innymi:
- wywiad medyczny,
- ocenę trichologiczną skóry głowy,
- test pociągania włosów,
- trichoskopię,
- badania laboratoryjne oceniające niedobory i zaburzenia hormonalne.
Istotne znaczenie ma identyfikacja czynnika sprawczego, ponieważ samo leczenie objawowe bez usunięcia przyczyny zwykle daje ograniczone efekty.
Łysienie telogenowe - przyczyny
Łysienie telogenowe stanowi reakcję mieszków włosowych na obciążenie organizmu. Do najczęstszych przyczyn należą:
Czynniki metaboliczne i żywieniowe
- niedobór żelaza,
- niedobór ferrytyny,
- niedobór cynku,
- niedobór białka,
- niedobory witamin z grupy B,
- restrykcyjne diety redukcyjne.
Zaburzenia hormonalne
- choroby tarczycy,
- okres poporodowy,
- odstawienie antykoncepcji hormonalnej,
- zespół policystycznych jajników,
- menopauza.
Choroby i obciążenia organizmu
- infekcje przebiegające z wysoką gorączką,
- COVID-19,
- zabiegi operacyjne,
- choroby przewlekłe,
- ciężki stres psychiczny.
Leki
- retinoidy,
- leki przeciwkrzepliwe,
- niektóre leki przeciwdepresyjne,
- leki stosowane w terapii otyłości,
- chemioterapia.
Coraz większe znaczenie kliniczne obserwuje się również w przypadku gwałownej utraty masy ciała związanej z terapiami agonistami receptora GLP-1, takimi jak semaglutyd lub tirzepatyd. Sam lek nie zawsze stanowi bezpośrednią przyczynę utraty włosów – kluczową rolę odgrywa często szybkie tempo redukcji tkanki tłuszczowej oraz niedobory żywieniowe.
Łysienie telogenowe a utrata wagi - związek
Gwałtowna utrata masy ciała stanowi jeden z najczęstszych czynników wywołujących łysienie telogenowe. Organizm traktuje szybkie odchudzanie jako stan stresu metabolicznego i ogranicza procesy, które nie są niezbędne do przeżycia, w tym intensywny wzrost włosów.
Największe ryzyko pojawia się podczas:
- diet bardzo niskokalorycznych,
- głodówek,
- diet eliminacyjnych,
- szybkiej utraty masy ciała po operacjach bariatrycznych,
- intensywnej redukcji masy ciała po lekach GLP-1.
Kluczowe znaczenie mają:
- niedobór białka,
- niedobór żelaza,
- zmniejszona podaż kalorii,
- niedobory mikroelementów,
- zaburzenia hormonalne związane z utratą tkanki tłuszczowej.
Tkanka tłuszczowa pełni funkcję aktywnego narządu endokrynnego. Produkuje między innymi leptynę, estrogeny oraz cytokiny wpływające na metabolizm i funkcjonowanie mieszków włosowych. Jej gwałtowna redukcja może zaburzać homeostazę hormonalną organizmu.
W praktyce klinicznej łysienie telogenowe po odchudzaniu bardzo często współwystępuje z:
- wiotkością skóry,
- spadkiem objętości twarzy,
- pogorszeniem jakości skóry,
- osłabieniem paznokci.
W celu ograniczenia ryzyka zaleca się stopniową redukcję masy ciała oraz odpowiednio zbilansowaną dietę uwzględniającą podaż białka, żelaza i mikroelementów.
Łysienie telogenowe - czy jest odwracalne
W zdecydowanej większości przypadków łysienie telogenowe ma charakter odwracalny. Po usunięciu czynnika wywołującego mieszki włosowe stopniowo wracają do prawidłowego cyklu wzrostu.
Pierwsze oznaki odrastania włosów zwykle pojawiają się po:
- 3–6 miesiącach od eliminacji przyczyny,
- wyrównaniu niedoborów,
- stabilizacji hormonalnej,
- poprawie stanu metabolicznego organizmu.
Pełna odbudowa gęstości włosów może jednak wymagać nawet 12–18 miesięcy, szczególnie po ciężkich niedoborach lub bardzo dużej utracie masy ciała.
Postępowanie terapeutyczne obejmuje:
- leczenie przyczynowe,
- korektę niedoborów,
- poprawę podaży białka,
- terapię trychologiczną,
- stymulację skóry głowy.
W medycynie estetycznej i regeneracyjnej stosuje się między innymi:
- mezoterapię skóry głowy,
- osocze bogatopłytkowe,
- terapię peptydową,
- zabiegi biostymulujące,
- terapie wspomagające mikrokrążenie skóry głowy.
Należy jednak podkreślić, że zabiegi wspomagające nie zastępują diagnostyki ogólnoustrojowej. Utrzymujące się wypadanie włosów wymaga oceny lekarskiej oraz wykluczenia chorób metabolicznych, hormonalnych i autoimmunologicznych.
