Rzadkie włosy na głowie

Zmniejszona gęstość włosów jest zjawiskiem wieloczynnikowym. Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy utrzymaną liczbą mieszków włosowych z ich miniaturyzacją a rzeczywistą utratą mieszków (np. w łysieniach bliznowaciejących).

1. Łysienie androgenowe (AGA)

Najczęstsza przyczyna rzadkich włosów u obu płci. Mechanizm obejmuje:

• nadwrażliwość mieszków włosowych na dihydrotestosteron (DHT),
• skrócenie fazy anagenu (fazy wzrostu),
• stopniową miniaturyzację mieszka włosowego,
• zastępowanie włosów terminalnych włosami meszkowymi (vellus).

U kobiet obraz kliniczny obejmuje najczęściej przerzedzenie w okolicy szczytu głowy przy zachowanej linii czołowej, natomiast u mężczyzn charakterystyczne są zakola i łysienie vertex.

2. Łysienie telogenowe (telogen effluvium)

Stan przejściowego, nadmiernego przechodzenia włosów w fazę telogenu (faza spoczynku), często wywołany:

• ostrym stresem fizycznym lub psychicznym,
• zabiegami operacyjnymi,
• infekcjami (w tym po COVID-19),
• porodami,
• restrykcyjnymi dietami.

W przeciwieństwie do AGA proces ten jest potencjalnie odwracalny po eliminacji czynnika wywołującego.

3. Zaburzenia hormonalne

• Niedoczynność i nadczynność tarczycy
• Zespół policystycznych jajników (PCOS)
• Hiperandrogenizm
• Okres okołomenopauzalny

Hormony wpływają na cykl mieszkowy poprzez regulację proliferacji keratynocytów macierzy włosa.

4. Niedobory żywieniowe

Włosy są strukturą o wysokiej aktywności metabolicznej. Szczególnie istotne są:

• niedobór żelaza (niska ferrytyna),
• niedobór witaminy D,
• niedobór cynku,
• niedostateczna podaż białka.

Przewlekły deficyt tych składników prowadzi do skrócenia anagenu i osłabienia struktury łodygi włosa.

5. Choroby autoimmunologiczne i zapalne

• Łysienie plackowate
• Toczeń rumieniowaty
• Liszaj płaski mieszkowy

W tych przypadkach dochodzi do immunologicznego uszkodzenia mieszka włosowego.

6. Czynniki mechaniczne i środowiskowe

• Łysienie trakcyjne (ciasne upięcia),
• agresywne zabiegi chemiczne,
• przewlekła ekspozycja na wysoką temperaturę,
• zanieczyszczenia środowiskowe i stres oksydacyjny.

Diagnostyka powinna obejmować wywiad, trichoskopię, ocenę gęstości włosów oraz badania laboratoryjne (m.in. TSH, ferrytyna, witamina D, androgeny).

Skuteczne zagęszczenie włosów wymaga podejścia przyczynowego. Terapia powinna być oparta na mechanizmie patofizjologicznym, a nie wyłącznie na działaniu objawowym.
 

• Minoksydyl miejscowy – zwiększa przepływ krwi i wydłuża fazę anagenu.
• Finasteryd (u mężczyzn) – inhibitor 5α-reduktazy, zmniejsza stężenie DHT.
• Terapia antyandrogenowa u kobiet w uzasadnionych przypadkach.
   

• Suplementacja żelaza przy ferrytynie < 40–70 ng/ml (w kontekście klinicznym).
• Optymalizacja poziomu witaminy D (30–50 ng/ml).
• Dieta bogata w aminokwasy siarkowe (cysteina, metionina).
   

• Redukcja przewlekłego stresu (kortyzol wpływa negatywnie na cykl włosa).
• Sen o odpowiedniej długości i jakości.
• Unikanie restrykcyjnych diet niskokalorycznych.
   

• Delikatne oczyszczanie skóry głowy,
• peeling trychologiczny poprawiający penetrację preparatów,
• preparaty z kofeiną, peptydami biomimetycznymi i niacynamidem.
   

Należy jasno zaznaczyć: realne zagęszczenie włosów polega na aktywacji mieszków w fazie telogenu oraz zahamowaniu miniaturyzacji, a nie na chwilowym efekcie kosmetycznym.

Współczesna medycyna estetyczna oferuje terapie biologicznie ukierunkowane na regenerację mieszka włosowego i poprawę mikrokrążenia skóry głowy.

Polega na śródskórnym podaniu preparatówzawierających:

• witaminy z grupy B,
• aminokwasy,
• peptydy biomimetyczne,
• czynniki wzrostu.

Efektem jest poprawa mikrokrążenia, zwiększenie metabolizmu komórkowego oraz stymulacja komórek macierzystych mieszka.

Autologiczna terapia wykorzystująca czynniki wzrostu:

• PDGF (Platelet-Derived Growth Factor),
• VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor),
• TGF-β.

PRP:

• wydłuża fazę anagenu,
• zwiększa angiogenezę,
• pobudza proliferację komórek brodawki włosa.

Podanie medycznego CO₂ powoduje:

• rozszerzenie naczyń krwionośnych,
• poprawę dotlenienia tkanek,
• zwiększenie metabolizmu mieszka włosowego.

Terapia radiofrekwencyjna o kontrolowanej częstotliwości:

• poprawia potencjał błon komórkowych,
• zwiększa przepływ krwi,
• wspiera procesy regeneracyjne w obrębie skóry głowy.

Mechanizm działania:

• uwalnianie czynników wzrostu (PDGF, EGF, FGF),
• aktywacja komórek macierzystych w obrębie strefy „bulge” mieszka włosowego,
• stymulacja angiogenezy i poprawa mikrokrążenia,
• zwiększenie penetracji preparatów miejscowych (np. minoksydylu, peptydów biomimetycznych).

Najlepsze efekty uzyskuje się poprzez:

• łączenie PRP z mezoterapią,
• łączenie karboksyterapii z mezoterapią,
• terapię INDIBA® jako wsparcie regeneracji,
• protokoły wieloetapowe dostosowane do stadium łysienia.

W przypadkach zaawansowanych, gdy doszło do trwałej utraty mieszków włosowych, jedyną metodą przywrócenia gęstości pozostaje przeszczep włosów (np. metoda FUE).

Rzadkie włosy na głowie są objawem, a nie rozpoznaniem samym w sobie. Skuteczna terapia wymaga:

• dokładnej diagnostyki,
• określenia typu łysienia,
• wdrożenia leczenia przyczynowego,
• zastosowania terapii regeneracyjnych.

Im wcześniej rozpocznie się interwencję, tym większa szansa na zahamowanie miniaturyzacji i odbudowę gęstości. W przypadku przewlekłego procesu możliwe jest istotne spowolnienie progresji oraz częściowa regeneracja aktywności mieszków włosowych.