Znamię błękitne
wróć do strony głównej
Znamię błękitne (łac. naevus coeruleus) jest łagodnym nowotworem melanocytowym skóry, wywodzącym się z melanocytów zlokalizowanych głęboko w skórze właściwej. Charakterystyczne niebiesko-szare lub granatowe zabarwienie zmiany wynika z tzw. efektu Tyndalla – zjawiska optycznego polegającego na rozpraszaniu światła w głębszych warstwach skóry. Zmiana najczęściej ma postać dobrze odgraniczonej grudki lub plamy o średnicy od kilku milimetrów do około 1 cm. Występuje zwykle pojedynczo, może być obecna od dzieciństwa lub pojawić się w młodym wieku dorosłym. W większości przypadków znamię błękitne ma charakter łagodny i stabilny, jednak – jak każda zmiana barwnikowa – wymaga właściwej oceny dermatologicznej i okresowej kontroli.
Znamię błękitne – co to
Znamię błękitne należy do grupy łagodnych znamion melanocytowych skóry właściwej. W odróżnieniu od typowych znamion barwnikowych (zlokalizowanych w naskórku lub na granicy naskórkowo-skórnej), melanocyty w znamieniu błękitnym znajdują się głębiej – w skórze właściwej. To właśnie ta lokalizacja odpowiada za jego niebieskawe zabarwienie.
Wyróżnia się dwa główne typy kliniczno-histologiczne:
Znamię błękitne zwykłe (common blue nevus)
- najczęstsze,
- małe (2–10 mm),
- gładkie, dobrze odgraniczone,
- barwa od niebieskoszarej do granatowej,
- stabilne przez lata.
Znamię błękitne komórkowe (cellular blue nevus)
- większe (często >1 cm),
- może być bardziej wyniosłe,
- częściej lokalizuje się w okolicy pośladków, krzyża, skóry głowy,
- wymaga szczególnej kontroli różnicowej.
Najczęstsze lokalizacje:
- grzbietowe powierzchnie dłoni i stóp,
- twarz,
- okolica pośladków i lędźwiowa,
- skóra owłosiona głowy.
W obrazie dermatoskopowym znamię błękitne zwykle prezentuje jednorodną, stalowoniebieską lub niebieskoszarą strukturę bez siateczki barwnikowej. Brak struktur atypowych przemawia za charakterem łagodnym, jednak każda zmiana o nietypowej dynamice wzrostu wymaga pogłębionej diagnostyki.
Znamię błękitne – czy jest niebezpieczne
W zdecydowanej większości przypadków znamię błękitne jest zmianą łagodną i nie stanowi zagrożenia onkologicznego. Transformacja w czerniaka rozwijającego się na podłożu znamienia błękitnego jest zjawiskiem bardzo rzadkim.
Czynniki wymagające wzmożonej czujności:
- szybki wzrost zmiany,
- zmiana kształtu lub koloru,
- pojawienie się nieregularnych brzegów,
- owrzodzenie lub krwawienie,
- dolegliwości bólowe.
Szczególnej uwagi wymaga:
- znamię błękitne komórkowe,
- zmiany o średnicy przekraczającej 1–2 cm,
- zmiany o nietypowej lokalizacji lub asymetrii.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić:
- czerniaka (szczególnie postać guzkową),
- przerzuty czerniaka do skóry,
- naczyniaki,
- dermatofibroma o ciemnym zabarwieniu.
W razie wątpliwości wykonuje się:
- dermatoskopię,
- wideodermatoskopię z dokumentacją fotograficzną,
- w uzasadnionych przypadkach – wycięcie chirurgiczne z badaniem histopatologicznym.
Kluczowe jest rozróżnienie między stabilną zmianą istniejącą od lat a nowo powstałą, dynamicznie zmieniającą się strukturą barwnikową.
Znamię błękitne – leczenie
Leczenie znamienia błękitnego polega na jego chirurgicznym wycięciu w całości, jeśli istnieją wskazania medyczne lub estetyczne. Zabieg:
- wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym,
- polega na usunięciu zmiany z niewielkim marginesem zdrowej skóry,
- kończy się zeszyciem rany i przekazaniem preparatu do badania histopatologicznego.
W przypadku niewielkich zmian rokowanie jest bardzo dobre, a nawroty po całkowitym wycięciu należą do rzadkości.
Postępowanie po zabiegu obejmuje:
- kontrolę gojenia rany,
- usunięcie szwów po 7–14 dniach (w zależności od lokalizacji),
- ocenę wyniku badania histopatologicznego.
W kontekście zabiegów dermatologicznych wykonywanych w warunkach klinicznych możliwe jest również chirurgiczne usuwanie łagodnych zmian skórnych, takich jak:
- znamiona barwnikowe,
- włókniaki,
- brodawki,
- kaszaki.
Każdorazowo kwalifikacja do zabiegu powinna opierać się na rzetelnej diagnostyce i zasadach onkologicznych. W przypadku zmian barwnikowych nadrzędnym celem jest bezpieczeństwo diagnostyczne, a nie wyłącznie efekt estetyczny.
