Zmiany skórne

Etiologia zmian skórnych jest złożona i często wieloczynnikowa. Do najczęstszych przyczyn należą zarówno czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne, oddziałujące bezpośrednio lub pośrednio na strukturę skóry.
 

• Czynniki genetyczne – predyspozycje do znamion barwnikowych, chorób keratynizacji, łuszczycy, atopowego zapalenia skóry.
• Promieniowanie UV – przewlekła ekspozycja prowadzi do fotostarzenia, rogowacenia słonecznego oraz nowotworów skóry.
• Zaburzenia hormonalne – trądzik, melasma, hirsutyzm, zmiany naczyniowe.
• Infekcje:
  • bakteryjne (np. liszajec),
  • wirusowe (brodawki, opryszczka),
  • grzybicze (dermatofitozy, kandydozy),
  • pasożytnicze.
• Choroby autoimmunologiczne i zapalne – toczeń rumieniowaty, łuszczyca, twardzina.
• Czynniki mechaniczne i chemiczne – przewlekłe drażnienie skóry, urazy, kontakt z alergenami.
• Nowotwory skóry – zarówno łagodne, jak i złośliwe.
• Choroby ogólnoustrojowe – wątroby, tarczycy, układu krążenia, przewodu pokarmowego.

W praktyce klinicznej kluczowe znaczenie ma czas trwania zmiany, dynamika jej wzrostu oraz współistniejące objawy ogólne.

Zmiany skórne klasyfikuje się na podstawie ich budowy morfologicznej oraz charakteru biologicznego.
 

• Plamy – zmiany barwnikowe lub naczyniowe bez wyniosłości (np. przebarwienia, rumień).
• Grudki – lite wyniosłości skóry do 1 cm.
• Guzki – głębsze, większe zmiany obejmujące skórę właściwą.
• Pęcherze i pęcherzyki – wypełnione płynem surowiczym lub ropnym.
• Krosty – zmiany zapalne z treścią ropną.
• Owrzodzenia – ubytki tkanek z tendencją do przewlekłego gojenia.
   

• Zmiany łagodne:
  • brodawki łojotokowe,
  • włókniaki,
  • naczyniaki,
  • znamiona barwnikowe.
• Zmiany zapalne:
  • trądzik,
  • egzema,
  • łuszczyca.
• Zmiany zakaźne:
  • brodawki wirusowe,
  • mięczak zakaźny,
  • grzybice skóry.
• Zmiany przednowotworowe:
  • rogowacenie słoneczne.
• Zmiany nowotworowe:
  • rak podstawnokomórkowy,
  • rak kolczystokomórkowy,
  • czerniak.

Każda nowa, szybko rosnąca lub zmieniająca się zmiana wymaga oceny specjalistycznej.

Objawy zmian skórnych są zróżnicowane i zależą od ich typu, lokalizacji oraz aktywności biologicznej. Mogą mieć charakter wyłącznie estetyczny lub wiązać się z istotnymi dolegliwościami ogólnymi.

Najczęściej obserwowane objawy:

• zmiana koloru skóry (brązowa, czarna, czerwona, sinawa),
• asymetria i nieregularne brzegi,
• szybkie powiększanie się zmiany,
• świąd, pieczenie, ból,
• krwawienie lub sączenie,
• łuszczenie się powierzchni,
• twardnienie lub owrzodzenie,
• miejscowy stan zapalny.

Objawy alarmowe (wymagające pilnej diagnostyki):

• nagła zmiana wyglądu znamienia,
• krwawienie bez urazu,
• nierównomierna pigmentacja,
• bolesność i naciek tkanek,
• niegojące się owrzodzenia.

Wczesne rozpoznanie objawów znacząco zwiększa skuteczność leczenia i ogranicza ryzyko powikłań.

Leczenie zmian skórnych jest zawsze uzależnione od ich charakteru, rozpoznania klinicznego oraz wyników badań dodatkowych. Podstawą postępowania jest dokładna diagnostyka dermatologiczna, często uzupełniona o dermatoskopię lub badanie histopatologiczne.
 

Leczenie farmakologiczne:

• preparaty miejscowe (keratolityczne, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne),
• leczenie ogólne w chorobach zapalnych i zakaźnych.

Leczenie zabiegowe:

• krioterapia,
• elektrokoagulacja,
• laseroterapia,
• chirurgiczne usunięcie zmiany.

Obserwacja kliniczna:

• w przypadku zmian łagodnych bez cech progresji.

W zmianach nowotworowych i przednowotworowych kluczowe znaczenie ma całkowite usunięcie zmiany z marginesem bezpieczeństwa oraz dalsza kontrola dermatologiczna.

Zabiegowe usuwanie zmian skórnych stanowi skuteczną i bezpieczną metodę leczenia zarówno zmian łagodnych, jak i wybranych zmian patologicznych, pod warunkiem prawidłowej kwalifikacji pacjenta.
 

• Laserowe usuwanie zmian skórnych – precyzyjna ablacja tkanek z minimalnym uszkodzeniem struktur otaczających; metoda często stosowana w przypadku zmian łagodnych i powierzchownych.
• Elektrokoagulacja – wykorzystuje prąd o wysokiej częstotliwości do koagulacji białek; skuteczna w leczeniu drobnych zmian naczyniowych, brodawek oraz włókniaków.
• Krioterapia – destrukcja zmiany poprzez kontrolowane działanie niskiej temperatury (najczęściej ciekłego azotu), prowadzące do martwicy komórek patologicznych.
• Plazma – technologia plazmy azotowej powodująca sublimację tkanek bez naruszania ciągłości skóry właściwej; stosowana w leczeniu wybranych zmian powierzchownych, szczególnie w okolicach wymagających wysokiej precyzji.
• Chirurgiczne wycięcie zmiany – metoda z wyboru przy podejrzeniu zmian nowotworowych lub przednowotworowych oraz w sytuacjach wymagających badania histopatologicznego całej zmiany.

Dobór metody zależy od:

• rodzaju i wielkości zmiany,
• jej lokalizacji,
• ryzyka transformacji nowotworowej,
• oczekiwań estetycznych pacjenta.

Profesjonalne usuwanie zmian skórnych powinno być zawsze poprzedzone konsultacją specjalistyczną i przeprowadzone w warunkach spełniających standardy medyczne.